Cumhuriyet Halk Partisi
CHP
Cumhuriyet Halk Partisi | |
|---|---|
 | |
| Kısaltma | CHP |
| Başkan | Kemal Kılıçdaroğlu |
| Genel-Sekreter | Kamil Okyay Sındır |
| Sözcü | Bülent Tezcan |
| Kurucu ve 'Onursal Başkan' | Mustafa Kemal Atatürk |
| Kurulmuş |
|
| Öncesinde | Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti |
| Merkez | Anadolu Bulvarı No: 12, Çankaya, Ankara |
| Öğrenci kanadı | Halk-Lis (lise) |
| Gençlik kanadı | CHP Gençlik |
| Kadın kolları | CHP Kadın Kolları |
| Üyelik (2018) | 1,217,640[1] |
| İdeoloji | Atatürkçülük[2] Sosyal demokrasi[3] (1965'ten sonra) Avrupalılaşma[4][5] |
| Siyasi pozisyon | Merkez sol (1965'ten beri) |
| Ulusal üyelik | Millet İttifakı |
| Avrupa üyeliği | Avrupalı Sosyalistler Partisi |
| Uluslararası üyelik | İlerici İttifak[6] Sosyalist Enternasyonal |
| Slogan | Önce insan, önce birlik, önce Türkiye. (People first, unity first, Turkey first.) |
| Meclis:[7] | 131 / 550 |
| Büyükşehir belediyeleri: | 6 / 30 |
| İlçe belediyeleri: | 227 / 1.351 |
| İl meclisi üyeleri: | 159 / 1.251 |
| Website | |
| www | |
Kısaca
Cumhuriyet Halk Partisi 'CHP', 9 Eylül 1923’te [8]Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan ve Atatürkçü ve sosyal demokrat siyasi görüşünü benimsemiş olan Türk siyasî partidir.. Çok partili düzene geçiş sürecinde tek parti iktidarını sürdürmüş ve Türkiye'de en uzun süre iktidarda bulunmuş parti olan Cumhuriyet Halk Partisi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu olarak da anılır. [9]"Halk Fırkası" adıyla kurulan partinin adının başına 1924'te "Cumhuriyet" sözcüğü eklenmiş, daha sonra 1935'teki 4. Kurultay'da bugünkü (Cumhuriyet Halk Partisi) adı benimsenmiştir. 12 Eylül Darbesi'nin ardından, o dönem Bülent Ecevit'in genel başkanlık yaptığı Cumhuriyet Halk Partisi kapatılmış; daha sonra 3821 sayılı yasaya dayanarak, kuruluşunun 69. yıldönümü olan 9 Eylül 1992 günü tekrar açılmıştır. CHP, kurucusu ve ilk Genel Başkanı Atatürk'ün vasiyeti ile tasarruf haklarını CHP'ye terk ettiği Türkiye İş Bankası'nın bir bölüm hissesinin de sahibidir. CHP'nin tasarruf hakkına sahip olduğu %28,1'lik orandaki bu banka hisselerinin kazancı, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu'na aktarılmaktadır.
Kuruluş
Cumhuriyet Halk Partisi’nin kökleri [10]Sivas Kongresi'ne dayanır. CHP'nin 1. Kurultayı olarak da kabul edilen, 4-11 Eylül 1919'da toplanan Sivas Kongresi'nde, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde işgale direnmek amacıyla kurulan müdafaa-i hukuk cemiyetleri Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (ARMHC) adı altında birleştirilmiştir. 23 Nisan 1920'de toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi ARMHC delegelerinden oluşmuş, ancak 1922'de meclis, Birinci Grup ve İkinci Grup adıyla iki gruba ayrılmıştır. Millî Mücadele zaferinden sonra Mustafa Kemal önderliğindeki Birinci Grup, ülke çapında siyasi örgütlenmeye girişmiş ve 8 Nisan 1923'te yapılan seçimlere tek liste ile girerek biri dışında bütün milletvekilliklerini elde etmiştir. Lozan Antlaşması'nın kabulü nedeniyle mecliste baş gösteren yoğun tartışmalar üzerine Mustafa Kemal, 9 Eylül 1923'te 9 Umde adı verilen siyasî programı ilan etti ve iki gün sonra İçişleri Bakanlığı'na verilen bir dilekçeyle kendisine bağlı milletvekillerinden oluşan Halk Fırkası'nı kurdu. Parti kurucuları Refik Saydam, Celâl Bayar, Sabit Sağıroğlu, Münir Hüsrev Göle, Cemil Uybadın, Kazım Hüsnü, Saffet Arıkan ve Zülfü Bey, ilk genel sekreter ise Recep Peker'di.
Genel başkanları
| # | Adı | Göreve Gelme Tarihi | Görevi Bırakma Tarihi |
|---|---|---|---|
| 1 | Mustafa Kemal Atatürk | 11 Eylül 1923 | 10 Kasım 1938 |
| - | Celal Bayar * | 10 Kasım 1938 | 26 Aralık 1938 |
| 2 | İsmet İnönü | 26 Aralık 1938 | 8 Mayıs 1972 |
| - | Kamil Kırıkoğlu * | 8 Mayıs 1972 | 14 Mayıs 1972 |
| 3 | Bülent Ecevit | 14 Mayıs 1972 | 30 Ekim 1980 |
| - | Mustafa Üstündağ * | 30 Ekim 1980 | 16 Ekim 1981 |
| 4 | Deniz Baykal | 9 Eylül 1992 | 18 Şubat 1995 |
| 5 | Hikmet Çetin | 18 Şubat 1995 | 11 Eylül 1995 |
| - | Deniz Baykal | 11 Eylül 1995 | 22 Nisan 1999 |
| - | Cevdet Selvi * | 22 Nisan 1999 | 23 Mayıs 1999 |
| 6 | Altan Öymen | 23 Mayıs 1999 | 30 Eylül 2000 |
| - | Deniz Baykal | 30 Eylül 2000 | 10 Mayıs 2010 |
| - | Cevdet Selvi * | 10 Mayıs 2010 | 22 Mayıs 2010 |
| 7 | Kemal Kılıçdaroğlu | 22 Mayıs 2010 |
Kaynakça
- ↑ "CUMHURİYET HALK PARTİSİ". yargitaycb.org.tr. April 25, 2018 Alınmıştır.
- ↑ Liza Mügge (2013). "Brussels Calling: The European organisation of migrants from Turkey". In Dirk Halm; Zeynep Sezgin. Migration and Organized Civil Society: Rethinking National Policy. Routledge. p. 167. ISBN 978-1-136-24650-0.
- ↑ http://partiiciegitim.chp.org.tr/dosyalar/mevzuat/CHP-Tuzuk.pdf
- ↑ "CHP Foreign Policy 2012" (PDF). CHP.
- ↑ Alfred Stepan; Ahmet T. Kuru, eds. (2012). "The European Union and the Justice and Development Party". Democracy, Islam, and Secularism in Turkey. Columbia University Press. p. 184, paragraph 2. ISBN 9780231159333.
- ↑ "Participants". 7 June 2015 Alınmıştır.
- ↑ "Türkiye Büyük Millet Meclisi Milletvekilleri Dağılımı" (Turkish). Grand National Assembly of Turkey. 2017-01-31 Alınmıştır.
- ↑ CHP Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulmuştur
- ↑ İlk adı Halk Fırkası
- ↑ Sivas Kongresi