1999 Türkiye genel seçimleri

1999 Türkiye genel seçimleri

18 Nisan 1999
Türkiye Büyük Millet Meclisi toplam 550 sandalyesi var Çoğunluk için 276 sandalyeye ihtiyaç vardı
Birinci parti İkinci parti Üçüncü party   Lider Bülent Ecevit Devlet Bahçeli Recai Kutan Parti DSP MHP Fazilet Partisi (Türkiye) Bu yana 15 Ocak 1989 6 Temmuz 1997 1998 Bölge Istanbul Osmaniye Malatya Son seçim 76 sandalye, 14.64% sandalye yok, 8.18% Yeni parti Koltuk kazandı 136 129 111 Koltuk değişikliği 60 129 yeni Aldığı oy 6,919,670 5,606,583 4,805,381 Yüzde 22.18% 17.97% 15.40% Hareket alanı 7.55% 9.80% New   Fourth party Fifth party   Lider Mesut Yılmaz Tansu Çiller Parti Anavatan Partisi (Türkiye) DP Bu yana 15 Haziran 1991 13 Haziran 1993 Bölge Rize Muğla Son seçim 132 sandalye, 19.65% 135 sandalye, 19.18% Koltuk kazandı 86 85 Koltuk değişikliği 46 50 Popular oy 4,122,929 3,745,417 Yüzde 13.22% 12.01% Hareket alanı 6.43% 7.17%
Seçimden Önceki Başbakan Bülent Ecevit DSP Seçilen Başbakan Bülent Ecevit DSP

1999 Türkiye genel seçimleri, 18 Nisan 1999 tarihinde yapılan ve TBMM 21. dönem milletvekillerinin belirlendiği genel seçim. Türkiye'nin 80 ilindeki 84 seçim çevresinde, %10 ülke barajlı d'Hondt sisteminin uygulanarak gerçekleştirilen seçimlerde 550 milletvekili TBMM'ye girmiştir.

Seçim Dönemi

Haziran 1998'de ANASOL-D Hükümeti olarak bilinen 55. Hükümet'in Başbakanı Mesut Yılmaz ile bu hükümeti dışarıdan destekleyen Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Deniz Baykal arasında yapılan görüşmeler sonunda varılan mutabakatla, Aralık 2000'de yapılması gereken milletvekilliği seçiminin yerel seçimlerle birleştirilerek 18 Nisan 1999 tarihinde yapılması kararlaştırıldı. 30 Temmuz 1998 tarihinde TBMM Genel Kurulu, erken genel seçimlerle yerel seçimlerin 18 Nisan 1999 tarihinde birleştirilerek yapılmasına karar verdi. Oylamaya katılan 497 milletvekilinden 486'sı kabul, 11'i ise ret oyu kullandı.

Seçim kararının alınmasından kısa süre sonra patlak veren Türkbank Skandalı'yla CHP, ANASOL-D Hükümeti'nden desteğini çekti. 25 Kasım 1998 tarihinde, CHP, Fazilet Partisi ve Doğru Yol Partisi'nin verdikleri gensorunun TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilmesiyle Cumhuriyet tarihinin en uzun ömürlü azınlık hükümeti olan ANASOL-D Hükümeti düştü. Mesut Yılmaz istifasını Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e sundu. Yaklaşık 1,5 aylık bir süreçten sonra, 18 Nisan seçimlerine kadar görev yapacak olan Bülent Ecevit başkanlığındaki 56. Hükümet kuruldu.

1968 yerel seçimleriyle birlikte Cumhuriyet Senatosu için 24 ilde yapılan kısmi birleşik seçim dikkate alınmazsa, yerel seçimlerle bir arada yapılan ilk genel seçimlerdir. 80 ildeki 84 seçim çevresinde düzenlenen seçimlerde, 37.495.217 kayıtlı seçmenden 32.656.070'i sandık başına gitti. 20 partinin katıldığı 18 Nisan 1999 genel seçimleri, 1950'den sonra yapılan serbest seçimler arasında katılan siyasi parti sayısının en fazla olduğu seçimdir.

Yüzde 10'luk seçim barajını aşan 5 siyasi partiden Demokratik Sol Parti 136, Milliyetçi Hareket Partisi 129, Fazilet Partisi 111, Anavatan Partisi 86 ve Doğru Yol Partisi 85 milletvekilliği kazandı. Bunlara ek olarak, 22 yıl aradan sona bağımsız adaylar da TBMM'ye seçilmeyi başardı (Mehmet Ağar-Elazığ, Ahmet Özal-Malatya, Bekir Gündoğan-Tunceli). Yine 22 yıl aradan sonra ilk kez bir merkez sol partinin birinci olduğu seçimlerde, seçim barajını aşamayan Cumhuriyet Halk Partisi tarihinde ilk defa TBMM dışında kaldı. DSP'nin oylarını yaklaşık yüzde 50 oranında artırarak birinciliğe yükseldiği bu seçimlerde, bir önceki seçimde yüzde 10 barajını aşamayarak TBMM'ye giremeyen MHP ise oylarını yaklaşık yüzde yüz oranında artırarak ikinci parti durumuna geldi. Seçime katılan diğer büyük partilerden, Refah Partisi'nin devamı olarak kurulan FP, ANAP, DYP ve CHP'nin oyları geriledi. TBMM'ye seçilen kadın vekil sayısı 1995 seçimlerine göre 13'ten 23'e yükseldi. 80 ilden 27'sinde DSP, 25'inde MHP, 11'inde HADEP, 9'unda FP, 5'inde DYP, 2'sinde bağımsızlar ve 1'inde de ANAP birinci oldu.

18 Nisan 1999 Genel Seçimlerinden sonra hükümeti kurma görevi 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından Demokratik Sol Parti (DSP) Genel Başkanı Bülent Ecevit'e verildi. Ecevit, DSP, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ve Anavatan Partisi (ANAP) ile 28 Mayıs 1999 tarihinde üçlü koalisyon hükümetini kurdu. Böylece Türk siyasi yaşamında 17. koalisyon hükümeti kurulmuş oldu. Bu hükümetle, MHP 21 yıl sonra hükümete girdi.

Sonuçlar

Partiler		Oylar			Sandalye
		No.	%	+− %	No.	+−
	Demokratik Sol Parti (Demokratik Sol Parti)	6,919,670	22.19	+7.55	136	+60
	Milliyetçi Hareket Partisi (Milliyetçi Hareket Partisi)	5,606,583	17.98	+9.8	129	+129
	Fazilet Partisi (Fazilet Partisi)	4,805,381	15.41	-5.97	111	-47
	Anavatan Partisi (Anavatan Partisi)	4,122,929	13.22	-6.43	86	-46
	Doğru Yol Partisi (Doğru Yol Partisi)	3,745,417	12.01	-7.13	85	-50
	Cumhuriyet Halk Partisi (Cumhuriyet Halk Partisi)	2,716,094	8.71	-2.00	0	-49
	Halkın Demokrasi Partisi (Halkın Demokrasi Partisi)	1,482,196	4.75	+0.58	0	0
	Büyük Birlik Partisi (Büyük Birlik Partisi)	456,353	1.46		0
	Özgürlük ve Dayanışma Partisi (Özgürlük ve Dayanışma Partisi)	248,553	0.80		0
	Demokrat Türkiye Partisi (Demokrat Türkiye Partisi)	179,871	0.58		0
	Liberal Demokrat Parti (Liberal Demokrat Parti)	127,174	0.41		0
	Demokrat Parti (Demokrat Parti)	92,093	0.30		0
	Millet Partisi (Millet Partisi)	79,370	0.25	-0.20	0
	Barış Partisi (Barış Partisi)	78,922	0.25		0
	İşçi Partisi (İşçi Partisi)	57,607	0.18	-0.04	0
	Emek Partisi (Emek Partisi)	51,756	0.17		0
	Yeniden Doğuş Partisi (Yeniden Doğuş Partisi)	44,787	0.14	-0.20	0
	Sosyalist İktidar Partisi (Sosyalist İktidar Partisi)	37,680	0.12		0
	Değişen Türkiye Partisi (Değişen Türkiye Partisi)	37,175	0.12		0
	Demokrasi ve Barış Partisi (Demokrasi ve Barış Partisi)	24,620	0.08		0
	Bağımsızlar	270.265	0.87	+0.39	3	+3
Geçerli oy sayısı		31,184,496	100,00		550	0
Geçersiz oylar		1,471,574
Seçmen büyüklüğü		37,495,217
Seçmen katılımı		87.09%
Fazilet Partisi (FP) sonuçları, önceki seçimdeki Refah Partisi (RP) ile karşılaştırıldı. Kaynak: BBC Türk Servisi