André-Marie Ampère

Kısaca

• André Marie Ampère Fransız fizikçi ve Matematikçi. Elektromanyetizmayı ilk bulan kişiler arasında gösterilir Doğum Tarihi: 20 Ocak 1775 Ölüm Tarihi: 10 Haziran 1836. Elektrik akımı birimi Amper onun adına ithafen verilmiştir.
• Ampere Lyon'da doğdu. Babası ona Latince öğretmek istiyordu ancak matematiğe olan ilgisini ve yatkınlığını görünce vazgeçti. Ampere, Latincesini, E(uler ve Bernoulli)'nin konularını izleyip uzmanlaşacak derecede ilerletti.
• Fransız Devrimi sırasında, Ampère'in Babası Lyon'da güvende olacağını düşünerek orada kalmaya devam etti. Fakat ihtilalcilerin şehri ele geçirmesinden sonra onu idam edilmiştir. Babasının ölümü Ampère üzerinde derin bir etki bırakmıştır.
• 1799'da Julie Carron ile evlendi. 1796'yı izleyen yıllarda Lyon'da özel matematik, kimya ve dil dersleri verdi. 1801'de bir fizik ve kimya profesörü olarak (Bourg)'a taşındı. Hasta eşini ve küçük oğlunu (Jean Jacques Ampère) Lyon'da bıraktı. Eşi 1804'te öldü. Aynı yıl Ampere, Lyon Lisesinde matematik profesörü oldu.
• 1809'da Paris Politeknik okulunda matematik profesörü olarak göreve başladı ve (bilimsel) çalışmalarını sürdürdü. 1814'de enstitü üyeliğine kabul edildi. Elektrik ile manyetizma arasındaki ilişki ve dolayısıyla elektromanyetizma bilimi kendi deyişiyle (elektrodinamik) ile çok yakından ilgileniyordu. 11 Eylül 1820'de Örsted'in, Volta akımına maruz kalan bir iğnenin manyetikleştiğini keşfettiğini öğrendi.
• Aynı ayın 18'inde akademiye, bu ilişkili kavramlar hakkında oldukça açıklayıcı bir makale sundu. Aynı gün akım taşıyan paralel tellerin üzerinden geçen akımın yönüne göre tellerin, birbirini iteceklerini veya çekeceklerini ispat etmiştir.
• Yalnızca “elektromanyetizma” kavramını açıklayan matematik teorileri oluşturmakla kalmadı ve pek çok yenilerini de öne sürdü. Marseille'de öldü, cenazesi Paris'te gömülüdür. Ölümünden (45) yıl sonra matematikçiler tarafından resmen tanınmıştır.