De facto
De facto veya de fakto, "gerçekte", "uygulamada", "fiilen", "fiili" ya da "pratikte" anlamında kullanılan Latince deyiş. "Kanuna göre" veya "hukuki olarak" anlamına gelen de jure ile karşıt olarak sıkça kullanılır. Yasal bir durumu tartışırken de jure konu hakkında kanunların ne söylediğini, de facto ise gerçek hayatta uygulamanın nasıl olduğunu belirtir. Bu uygulama yasal olabilir ya da olmayabilir.[1]
De facto teriminin oldukça geniş bir kullanım alanı vardır. Evlilikten, devletler hukukuna kadar birçok konuda kullanılır. Ayrıca geçerli bir kanun ya da standartın olmadığı fakat genelleşmiş bir uygulamanın söz konusu olduğu herhangi bir durumu belirtmek için kullanılır.[1]
Örnekler
Ayırma (Amerika Birleşik Devletleri Sivil Hakları döneminde)
1950'ler ve 1960'lar boyunca Birleşik Devletlerde fiilen ırk ayrımcılığı ve ayrımcılık yalnızca yasa (de jure) ile ayrımcılık yapılmaması idi.
1870'lerde yürürlüğe giren Jim Crow Yasaları, Güney Amerika'da yaşayan siyah Amerikalılara karşı yasal ırk ayrımı getirdi. Bu kanunlar yasal olarak 1964'te 1964 Sivil Haklar Yasası ile sona erdi.[2][3][4]
Siyahların otobüslerin arkasına binmesini beklemek ya da sokakta bir kenara atılmak için beyaz bir kişi için yeterli oda mevcut değilse ve "ayrı ama eşit" tesisler fiili ayrımın örnekleridir. NAACP de jure yasasının onaylanması ve fiili segregasyon uygulamalarının kaldırılması için savaştı.
Standartlar
de facto standart, gelenek, uygulama ya da pazar hakimiyeti tarafından baskın bir konuma ulaşan bir standarttır (resmi ya da gayri resmi). Bir standardizasyon süreci yoluyla mutlaka resmi onay almadı ve resmi bir standart belgesi olmayabilir.
Ulusal diller
Avustralya, Japonya, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Arjantin de dahil olmak üzere fiili bir ulusal dil olan birçok ülke, resmi olarak resmi bir ulusal dile sahip değildir.
Bazı ülkelerde resmi bir dile ek olarak de facto (fiili) bir ulusal dilde vardır. Lübnan ve Fas'ta resmi dil Arapça, ancak ek bir de facto dil Fransızca'dır.
Kaynak
- ↑ 1,0 1,1 viki
- ↑ Civil Rights Act of 1964
- ↑ Woodward, C. Vann; McFeely, William S. (2001). The Strange Career of Jim Crow. New York: Oxford University Press. p. 7. ISBN 0-19-514689-1.
- ↑ King, Desmond (1995). Separate and Unequal: Black Americans and the US Federal Government. New York: Oxford University Press. p. 3. ISBN 0-19-828016-5.