Edirne
| Edirne | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
| Harita | |||||
| |||||
| Türkiyedeki Konumu | |||||
| |||||
| Bölgelerin Dağılım | |||||
| Genel bilgiler | |||||
| |||||
Edirne Edirne ilinin merkezi olan şehir.Edirne, Marmara Bölgesi'nin Trakya kısmında yer alır. Güneyinde Ege denizi, kuzeyde Bulgaristan, batıda Yunanistan, doğuda Tekirdağ, Kırklareli ve Çanakkale ileri ile çevrilidir.
Tarihçe
Edirne’nin en eski halkı, Traklar soyundan Odrisler’in yörede, Meriç ve Tunca ırmaklarının birleştiği bugünkü Edirne’nin bulunduğu yerde bir kent kurdukları bilinmektedir. Odrisler-den[2] sonra yöreye egemen olan Makedonyalılar Dönemi’nde kent, büyük bir olasılıkla Odris yada Odrisia adının değişmesi sonucu, Orestia-Orestas olarak anılmaya başlanmıştır.M.S II. yy’ da Roma İmparatoru Hadrianus, (117-138) Orestia Kasabası’nın stratejik önemi nedeniyle buraya kent statüsü verdi ve kendi adını koydu. Böylece, Roma Dönemi’nde kent Hadrianopolis-Hadrianupolis-Adrianupolis-Adrianapolis adlarıyla anıldı. Adrianopolis zamanla Adrianople-Adrianopel olarak değişti.
Osmanlı dönemi
Osmanlı dönemi başlarında Edrinus-Edrune-Edrinabolu-Endriye diye anıldı. 1476’da yazılan Aşıkpaşazade Tarihi’nde kentin adı Edrene olarak geçer. XVI.yy başlarında kentin Edirne olarak adlandırıldığı görülür. Edirne 1361 yılında I. Murat tarafından fethedilmiş ve İstanbul’un alınışına kadar 88 yıl(1365-1453) boyunca Osmanlı Devleti’nin başkenti olmuştur.Tarihinde çeşitli unvanları hak etmiştir. Edirne, mutluluk dönemlerinde "Der-i Saadet" (Mutluluk Kapısı) bir "Şenlikler Şehri" dır. II. Murad'dan IV. Mehmet'e kadar zafer kutlamaları, sünnet şenlikleri, II.Mehmet'in evlilik törenleri "İstanbul'u kıskandıracak kadar" olurdu. Edirne tabii ki her dönemde hatırlarda bir "Der-i Saadet" olarak kalmadı. Bu "Serhat Şehri" Evliya Çelebi'nin sözleriyle "Bir İslam Duvan" tarihinde birçok kez felaketle de tanıştı. En fazlada kuşatma ve işgallerden bunaldı. Şenlikleriyle "Mutluluk Kapısı" olarak hatırlanan Edirne'nin yanına "Daima bağrı yanık olan Edirne'yi de koymak gerekir.
Edirne her zaman kültür olaylarının yoğun yaşandığı bir kent olmuştur. Mimari yenilikler bu kentin yapılarıyla gelmiş hat ve süsleme sanatının en güzel örnekleri burada verilmiş, çok sayıda medresesi yoğun tartışmalara tanık olmuş, tıp tarihine geçen ilk uygulamalar burda başlamıştır. Kimliğini asıl Osmanlı döneminde bulan ve imparatorluğun ikinci kenti olan Edirne, kültürel mirasımızın en yoğun hissedildiği bir kenttir. Edime, camileri, çarşıları, köprüleri, tarihi evleriyle ve özellikle de Muhteşem Selimiye ile ülkemize gelenleri ilk karşılayan ve bir sınır kenti olma özelliğini en iyi yansıtan kentimizdir.
Coğrafya
Yüzölçümü 6.098 km²[3] olan Edirne'nin, deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 41 metredir. Edirne, idari olarak, biri merkez ilçe olmak üzere 8 ilçe ve 248 köyden oluşmaktadır. Edirne ili, Trakya Yarımadasında; kuzeyde Istranca Dağları, güneyinde Koru Dağları ve Ege Denizi-Saroz Körfezi, batısında Meriç Nehri ve Meriç Ovası, doğusunda da Ergene Ovasını içine almakta olup, il topraklarının % 80'i tarıma elverişlidir.
Türkiye'nin batı sınır topraklarının önemli bir bölümünü içine alan ilin Bulgaristan'la 88km'lik bir sınırı vardır. Bulgaristan'la olan sınır, Kırklareli il sınırından başlayarak, Tunca Irmağı'nı kesip, güneybatı yönünde uzanarak Meriç Irmağı'nda sona ermektedir. Burada, Türk, Bulgar ve Yunan sınırları birleşmektedir. Meriç Irmağı, ilin Yunanistan'la sınırını oluşturur. Irmağın doğu yakası Edirne, batı yakası Yunanistan'dır. Edirne-Yunanistan sınırının uzunluğu 204 km'dir. Bu sınır, Enez'de sona ermektedir. Balkan Yarımadası'nın güneydoğu kesimindeki Trakya Bölgesinde yer alan Edirne ili, yeryüzü şekilleri bakımından çeşitlilik gösterir. Bu çeşitliliği, farklı yükseltiler gösteren dağ ve tepeler ile, daha az yükseltide olan platolar ve ovalar oluşturur. İlin kuzey ve kuzeydoğusu ile güney ve güneydoğusu dağlar ve platolar ile kaplıdır.
İlin önemli akarsularından olan Meriç, Tunca, Arda ve Ergene nehirlerinin debileri Mart-Nisan aylarında yoğun yağışlara bağlı olarak maksimum seviyeye ulaşmaktadır. Yaz aylarında da normal debilerini muhafaza etmektedir. Yörenin en önemli tarım potansiyeli olan çeltik ekim ve sulama zamanlarında ise nehir debileri en az seviyeye ulaşmaktadır. Edirne, akarsular dışında kalan yüzey sularını, doğal göller, barajlar, rezervuarlar ve göletler oluşturmaktadır. Doğal göllerin başlıcaları Meriç'in denize döküldüğü Enez yöresindedir. Bu göller gala, Dalyan, Taşaltı, Tuzla, Bücürmene, Sığırcık ve Pamuklu gölleridir.
İklim
Edirne, her Akdeniz ikliminin hem de Orta Avrupa'ya özgü kara ikliminin etkisi altında kalan bir geçiş bölgesidir. Bölge Karadeniz, Ege ve Marmara denizlerin de etkileriyle zaman zaman ve yer yer farklı iklim özellikleri gösterir. Kışları, Akdeniz iklimi etkisini gösterdiği zamanlarda ılık ve yağışlı, kara iklimi etkisini gösterdiğinde de oldukça sert ve kar yağışlı geçmektedir. Yazlar sıcak ve kurak, bahar dönemi yağışlıdır. İlin bitkisel üretim açısından önem taşıyan Ergene Havzası'nda ise sert bir kara iklimi egemendir. Çevresi dağlara sınırlı olan bu yörenin denizlerden gelen yumuşatıcı etkilere kapalı olması bu iklim yapısını ortaya çıkarmaktadır. Yıllık ortalama sıcaklık 13,4 °C, en yüksek sıcaklık 41,5 °C Temmuz ayında, en düşük sıcaklık –22,2 °C Ocak ayında gerçekleşmiştir. Yıllık ortalama yağış miktarı 585,9 mm ve yıllık ortalama nispi nem % 70'dir.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nufus
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)’nden alınan nüfusla birlikte, kurumsal yerlerde kalan nüfus dikkate alınarak hesaplanmaktadır.31 Aralık 2011 tarihi itibariyle Edirne nüfusu 399.316 kişidir. 2011 yılında Edirne’de ikamet eden nüfus bir önceki yıla göre 8.888 kişi artarak 399.316 kişi olmuştur. Edirne Nüfusunun % 51,2’sini (204.389 kişi) erkekler, % 48,8’ini (194.927 kişi) ise kadınlar oluşturmaktadır. 2011 yılında Türkiye’de ikamet eden nüfus bir önceki yıla göre 1.001.281 kişi artarak 74.724.269 kişi olmuştur. Ülke Nüfusun % 50,2’sini (37.532.954 kişi) erkekler, % 49,8’ini (37.191.315 kişi) ise kadınlar oluşturmaktadır.2011 yılında Edirne’nin yıllık nüfus artış hızı ‰ (Binde) 22,51 olarak gerçekleşmiştir.Türkiye’nin yıllık nüfus artış hızı ise binde 13,49 olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılında 81 ilden; 56’sının nüfusu bir önceki yıla göre artarken, 25 ilin nüfusu azalmıştır.
|
İlçe Adı |
2010 ADNKS NÜFUS (31.12.2010) |
2011 ADNKS NÜFUS (31.12.2011) |
Yıllık Nüfus Artışı Kişi (2011-2010) |
İlçe bazında yıllık Nüfus Artış Hızı %0 (Binde) |
||||||
|
|
Toplam |
İl ve ilçe Merkezi |
Belde ve Köyler |
Toplam |
İl ve ilçe Merkezi |
Belde ve Köyler |
Toplam |
İl ve ilçe Merkezi |
Belde ve Köyler |
|
|
Merkez |
152.993 |
138.793 |
14.200 |
158.929 |
144.531 |
14.398 |
5.936 |
5.738 |
198 |
38,07 |
|
Enez |
10.818 |
3.826 |
6.992 |
11.066 |
4.074 |
6.992 |
248 |
248 |
0 |
22,67 |
|
Havsa |
20.875 |
8.602 |
12.273 |
20.477 |
8.499 |
11.978 |
-398 |
-103 |
-295 |
-19,25 |
|
İpsala |
30.112 |
8.332 |
21.780 |
29.629 |
8.169 |
21.460 |
-483 |
-163 |
-320 |
-16,17 |
|
Keşan |
77.246 |
54.314 |
22.932 |
80.010 |
57.195 |
22.815 |
2.764 |
2.881 |
-117 |
35,16 |
|
Lalapaşa |
7.523 |
1.347 |
6.176 |
7.706 |
1.661 |
6.045 |
183 |
314 |
-131 |
24,03 |
|
Meriç |
15.970 |
3.158 |
12.812 |
15.816 |
3.205 |
12.611 |
-154 |
47 |
-201 |
-9,69 |
|
Süloğlu |
7.628 |
3.394 |
4.234 |
8.415 |
4.340 |
4.075 |
787 |
946 |
-159 |
98,19 |
|
Uzunköprü |
67.263 |
40.154 |
27.109 |
67.268 |
40.620 |
26.648 |
5 |
466 |
-461 |
0,07 |
|
Toplam |
390.428 |
261.920 |
128.508 |
399.316 |
272.294 |
127.022 |
8.888 |
10.374 |
-1.486 |
22,51 |
|
Açıklama: İl, ilçe, belediye, köy ve mahallelere göre nüfuslar belirlenirken: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuat ve idari kayıtlar uyarınca Ulusal Adres Veri Tabanı (UAVT)'nda yerleşim yerlerine yönelik olarak yapılan; idari bağlılık, tüzel kişilik ve isim değişiklikleri dikkate alınmıştır. |
||||||||||
İdari Durum
Edirne İlinde, Merkez ilçe ile birlikte 9 ilçe ve 248[5] köy bulunmaktadır. Kırsal kesimde oba, mezra olarak nitelenen köy altı yerleşim yerleri mevcut değildir. Yerleşim genelde toplu yerleşim şeklindedir. İl dahilinde; Merkez İlçenin dışında, 8 ilçe, 15 kasaba belediyesi olmak üzere toplam 24 belediye mevcuttur.
Ekonomi
Edirne, Ülkemizin orta düzeyde gelişmiş illerinden biridir. DPT bünyesinde illerimizin sosyo-ekonomik gelişmişliğine yönelik olarak yapılan araştırmalarda, İl, 1996 yılında 18. sırada, 2003 yılında da 16. sırada yer almıştır.Devlet İstatistik Enstitüsü’nün gayri safi yurtiçi hasılanın illere dağılımına ilişkin yayınladığı istatistikler de benzer sonuçları ortaya koymaktadır. Bu istatistiklere göre, Edirne’nin 2001 yılında kişi başına GSYİH’sı Türkiye ortalamasının % 112’si düzeyinde olup, Edirne bu miktarla iller arasında 17. sırada bulunmaktadır.TÜİK tarafından iller bazında daha güncel bir bilgi yayınlanmamıştır. Fakat, Edirne’nin kişi başına GSYİH’sının Ülkemiz genelindeki kişi başına GSYİH miktarına oranının değişmediği varsayımıyla, 2008 yılında Edirne’deki kişi başına GSYİH miktarı 11.700 dolar[6] olarak tahmin edilebilir. Aynı yılda Ülkemiz genelindeki kişi başına GSYİH miktarı 10.436 dolardır.
Bunlar dışındaki ekonomik göstergeler de Edirne’nin durumuna ilişkin olarak benzer sonuçları ortaya koymaktadır.İlin ekonomik durumunu gösteren önemli göstergelerden biri olan banka mevduatlarına bakarsak, Edirne’deki banka mevduatının, Türkiye toplamının binde 4’ü düzeyinde olduğunu görmekteyiz. 2008 yılı itibariyle Edirne’deki toplam banka mevduatı, 1,5 milyar TL civarındadır.Kişi başına mevduat tutarı ise 3.924 TL olup, bu miktar Türkiye ortalaması olan 5.852 TL’nin % 67’sine denktir. Bu büyüklükle Edirne 13. il durumundadır.
Sağlık
Edirne’de hastane olarak, 6’sı Sağlık Bakanlığına, 1’i Trakya Üniversitesi’ne 4’ü de özel sektöre ait olmak üzere 11 hastanemiz mevcuttur. Bu hastanelerimizin 4’ü İl Merkezinde, 3’ü Keşan’da, 1’i Uzunköprü’de, 1’i İpsala’da, 1’i Enez’de, 1’i de Havsa’da bulunmaktadır. Enez ve Havsa’daki hastanelerimiz ilçe hastanesi statüsündedir. Bu hastanelerimizin toplam yatak sayıları 1.896’dır.[7] Hastanelerimizin 2009 yılı ilk altı ayı itibariyle toplam yatak işgal oranı % 68’dir.Merkez ilçede daha önce faaliyet gösteren iki Devlet Hastanesi ile Göğüs Hastalıkları hastanemiz, 2009 yılında, Edirne Devlet Hastanesi adı altında tek kurum olarak birleştirilmiştir.
Eğtim
Trakya Üniversitesi 41 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 20 Temmuz 1982 tarihinde Edirnede kurulmuştur. Günümüzde Trakya Üniversitesi 9 fakültesi, 4 enstitüsü, 20 yüksekokulu, 9 meslek yüksekokulu, 1 konservatuvarı, 13 uygulama ve araştırma merkezi, 1 anaokulu, 4 bölümü ve 26 bin öğrencisi İle Eğtim İmkanı Vermektedir. Diğer.. Edirne Anadolu Turizm ve Otelcilik Meslek Lisesi Edirne Anadolu Öğretmen Lisesi Edirne Süleyman Demirel Fen Lisesi Yıldırım Beyazıt Anadolu Lisesi I. Murat Anadolu Lisesi Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi İlhami Ertem Anadolu Lisesi Edirne Anadolu Teknik Lisesi Edirne Endüstri Meslek Lisesi Anadolu Sağlık Meslek Lisesi 80. Yıl Anadolu Lisesi Edirne Anadolu Teknik Lisesi Kız Meslek Lisesi Özel Edirne Anadolu Lisesi Özel Edirne Fen Lisesi
Kültür Ve Turizm
UNESCO Dünya Miras Listesi Selimiye Camii Külliyesi
Osmanlı mimarisinin en büyük ve en önemli mimarı olan Mimar Sinan'ın "Ustalık Eserim" olarak nitelediği Edirne'deki Selimiye Camii Külliyesi, Türkiye’den UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dâhil edilen 10.[8] eser oldu. 1998 yılından beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne adaylık dosyası sunmamış olan Türkiye’nin uzun bir aradan sonra sunduğu ilk dosya olan Edirne Selimiye Camii Külliyesi Adaylık Dosyası kabul edilmiş oldu.
Camiler-Kiliseler-Sinagoglar
Edirne'de Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği Selimiye Camii, Üç Şerefeli Cami ve Eski CamiDarül-Hadis Camii Edirne'nin en önemli eserlerini oluşturur. Ayrıca Hıristiyan kültürüne ait Kaleiçinde bulunan İtalyan Katolik Kilisesi, Kıyıkta bulunan Sveti Georgi Bulgar kilisesi ve Kirişhanede bulunan Konstantin-Helena Kilisesi vardır. Kaleiçinde Büyük Edirne Sinagogu bulunur. Bu, Türkiye sınırları içerisindeki en büyük, Avrupa'daki 2. büyük sinagogdur.
- Kapalı çarşılar Selimiye Arastası, Bedesten ve Alipaşa adlı üç kapalıçarşısı bulunmaktadır.
- Edirne Sarayı Osmanlı döneminde kullanılan saraydan günümüzde adaletin timsali olan Adalet Kasrı haricinde bir bina kalmamıştır, önünde seng-i arz ve seng-i ibret.
Spor
Edirne'nin köklü kulübü Edirnespor bu şehirde oynamaktadır.Olin Edirne Basketbol şehrin basketbol kulübüdür. Edirnespor Gençlik Kulübü, Bölgesel Amatör Lig'de oynamaktadır.
Kardeş Şehirler
- Kars, Türkiye
- İzmit, Türkiye
- Yanbolu, Bulgaristan
- Hasköy, Bulgaristan
- Dedeağaç, Yunanistan
Kaynakça
- ↑ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&p_il1=22&p_kod=1&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html
- ↑ http://www.edirne.gov.tr/default_B0.aspx?content=50
- ↑ http://www.edirne.gov.tr/default_B0.aspx?content=222
- ↑ http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=EDIRNE
- ↑ http://www.edirne.gov.tr/default_B0.aspx?content=223
- ↑ http://www.edirne.gov.tr/default_B0.aspx?content=227
- ↑ http://www.edirne.gov.tr/default_B0.aspx?content=225
- ↑ http://www.dmselimiyecamii.com/index.php/tr/component/content/article/161.html