Marmara Bölgesi

Marmara Bölgesi Resimleri

İstanbul Denizden görünüm Gülhane Park

İstanbul, Ayasofya Camii'nde Tarihsel Cam Ampüller

Ayasofya

Sabancı Kuleleri gece görünümü

Canakkale Turuva Atı

Canakkale limanı

Edirne köprüsü

Kırklareli Babaeski Köprüsü

Bilecik Panaroma

Köprü niteliği ile Avrupa ve Asya'yı birbirine bağladığı söylenebilir. Yaklaşık 67.000 km²'lik bir yüzölçüme sahip olup Türkiye'nin %8,5'ine karşı gelir. Marmara Denizi de yaklaşık 11,000 km2'lik yüzölçümüyle bu bölgenin bir iç denizi durumunda olup bölgenin tam ortasını kaplar. Marmara Bölgesi'nin toplam nüfusu TÜİK 2009 yılı nüfus sayımına göre 23 milyondan fazladır. Marmara Bölgesinde sanayi, ticaret, turizm ve tarım gelişmiştir. Bölgedeki en gelişmiş sanayi İstanbul-Bursa-Kocaeli şehirlerinde olmakla birlikte bölgenin diğer yörelerinde de yaygın sanayi faaliyetleri vardır. Başlıca sanayi ürünleri olarak; otomotiv endüstrisi parçaları,çeşitli metal ürünler,işlenmiş gıda, dokuma, hazır giyim, çimento, kimya, kâğıt, petrokimya ürünleri, beyaz eşya sayılabilir.

Etkili alanların yaklaşık yarısı buğday olup buğdayı şekerpancarı, mısır ve ayçiçeği izler. Bölge, Türkiye'nin ayçiçeği üretiminin yaklaşık %73'ünü, mısır üretiminin ise yaklaşık %30'unu gerçekleştirir. Bağcılık da hayli gelişmiş olup Tekirdağ, Şarköy, Mürefte, Avşa ve Bozcaada üzüm ve şarapları meşhurdur. Yedi coğrafi bölge içinde yükseltisi en az olan bölgedir. Ekili-dikili arazi oranı %30'dur. Ormanlık alan oranı %11,5'dir. Kümes hayvancılığı ve ipek böcekçiliği yaygındır. Nüfus ve nüfus yoğunluğu, göç alması nedeniyle çok yüksektir. Enerji tüketimi ve turizm gelirleri en yüksek bölgedir. İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Yalova, Kocaeli tamamen bölge sınırları içinde; Sakarya ve Bilecik'in Karadeniz Bölgesi'nde toprakları olup; Bursa ve Balıkesir'in Ege Bölgesi'nde de toprakları vardır. Çanakkale ilinin topraklarının çok büyük bir bölümü Marmara Bölgesi içinde olup sadece Edremit Körfezi çevresindeki yerleşim yerleri Ege Bölgesi sınırları içinde kalır. Marmara bölgesi'nin en büyük kenti İstanbul'dur. Yüzölçümü ve nüfusuyla özgür en küçük olan Marmara Bölgesi kenti , Yalova kentidir . En yoğun nüfus buralardadır. Kütahya'nın Domaniç ilçesi diye tabir edilen kuzey bölümü de Marmara bölgesi'ndedir.

Çoğrafya

Dağları

Marmara Bölgesi'nde Yıldız dağları, Biga dağları, Kapıdağ, Uludağ, Samanlı dağları, Domaniç Dağı, Koru dağı, Işıklar dağı, Armutçuk dağı, Kazdağı, Elmacık dağ'ları bulunmaktadır. Bunların en büyüğü Bursa'daki Uludağ'dır. Yüksekliği 2543 metredir. Ayrıca bölgedeki Edirne ilinde herhangi bir dağ bulunmamaktadır.

Akarsu ve göller

Bölge genelinde, küçük ölçekli olmalarına rağmen sık bir akarsu ağı vardır. Sakarya, Ergene, Susurluk, Meriç ve Biga Çayı bölgedeki başlıca akarsulardır. Bölge'de irili ufaklı bir çok doğal ve yapay göl bulunur. Büyükçekmece Gölü, Küçükçekmece Gölü, Durusu Gölü, İznik Gölü, Sapanca Gölü, Uluabat Gölü ve Manyas Gölü, açık havası olan tatlı su gölleridir. Bunların haricinde özellikle Güney Marmara Bölümü'nde Biga Yarımadası üzerinde sulama yapılır.

İklim ve bitki örtüsü

Marmara Bölgesi'nin iklimini söylerken,tek bir iklim adı ile başlıklandırmak doğru olmaz, Marmara Bölgesi'nde hüküm süren iklim Karadeniz İklimi, Karasal İklim ve Akdeniz İklimi arasında bir geçiş evresidir. Bölgede yıllık yağış 500 - 1000 mm arasındadır. En çok yağış kış mevsiminde Aralık, Ocak, Şubat aylarında düşer. En kurak aylar ise Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarıdır. Karlı, soğuk ve donlu günlerin sayısı kıyı kesimlerde en azdır. İç kesimlere gidildikçe karasallık etkisi artar. Ege ve Marmara denizi kıyılarında makiler, güney Marmara sahillerinde ise zeytinlikler bulunur. Makiler 200 metre yüksekliğe kadar baskın bitki örtüsüdür. Ergene Havzası'nda bozkırlar oluşmuşsa da bölgenin tamamında yaygınlık göstermez. Yükseltinin olduğu yerlerde, özellikle Trakya'da ormanlara rastlanır. Hava sıcaklığının 0 °C nin altında geçtiği gün sayısı çok kısadır. Marmara Bölgesi'nin yıllık sıcaklık değerleri: ortalama 14 -16 °C, en sıcak ay ortalaması: 23-25 °C, en soğuk ay ortalaması: 5-6 °C'dir. Yıllık yağış miktarı 600-700 mm civarındadır. Marmara bölgesinde hâkim rüzgârlar genelde Kuzey ve Kuzeydoğu yönlerinden eser.

Nüfus

Marmara Bölgesi'nin nüfusu 23 milyondan fazladır. (2009 sayımında.) Kilometrekareye 250 kişiden daha fazla insan düşer. Nüfusun yarısından fazlası İstanbul il sınırları içersinde bulunur. Aşağıda iller ve nüfusları verilmiştir Türkiye'de tarım alanlarının en iyi değerlendirildiği yer Marmara Bölgesi'dir. En fazla ekili dikili alan bu bölgede bulunur. Fakat bölge kendine yetmediğinden, dışardan ürün almaktadır. Bölgenin sağladığı iş istihdamı nedeniyle bölge hâlâ yoğun göç almaktadır. Bölgeye bağlı 21 ada vardır. Adaların çoğunda yerleşim vardır. Ege Denizi'nde bulunan Gökçeada ve Bozcaada da Marmara Bölgesi sınınrları içindedir. Karadeniz'e kıyısı olan Kefken Adası bölgenin sınırları içinde bulunur .

Sıra	Kent	1990 Sayımı	2000 Sayımı	2007 Sayımı	2011 yılı	Bağlı olduğu il
1	İstanbul	6.629.431	8.803.468	10.757.327	12.533.478	İstanbul
2	Bursa	834.576	1.194.687	1.431.172	2.997.851	Bursa
4	Tuzla	345.590	195.800	525.520	610.530	İstanbul
3	Sakarya	272.039	283.752	377.683	345.000)	Sakarya
4	Gebze	159.116	253.487	310.815	319.738	Kocaeli
5	Sultanbeyli	82.298	175.700	272.758	283.962	İstanbul
6	Esenyurt	70.280	148.981	253.084	263.837	İstanbul
7	İzmit	190.741	195.699	248.424	255.956	Kocaeli
8	Balıkesir	170.589	215.436	241.404	266.000	Balıkesir
9	Çorlu	74.681	141.525	190.792	223.000	Tekirdağ
10	Edirne	102.345	119.298	136.070	144.000	Edirne
11	Tekirdağ	80.442	107.191	133.322	146.000	Tekirdağ
12	İnegöl	71.120	105.959	130.448	173.000	Bursa
13	Beylikdüzü	2.500	39.884	112.131	122.452	İstanbul
14	Samandıra	22.888	67.438	112.653	117.933	İstanbul
15	Derince	66.141	93.997	113.991	116.806	Kocaeli
16	Darıca	53.559	85.818	109.580	112.975	Kocaeli
17	Bandırma	77.444	97.419	110.248	120.000	Balıkesir
18	Körfez	63.194	81.938	97.535	99.859	Kocaeli
19	Lüleburgaz	52.384	79.002	95.466	98.000	Kırklareli
20	Yalova	65.823	70.118	87.372	89.837	Yalova
21	Çanakkale	53.995	75.180	86.544	104.000	Çanakkale
22	Sarıgazi	22.125	48.466	76.855	80.911	İstanbul
23	Gemlik	50.237	63.710	78.945	93.634	Bursa
24	Çekmeköy	13.523	37.502	70.683	75.423	İstanbul
25	Gölcük	65.600	55.790	71.538	73.788	Kocaeli
26	Kıraç	2.239	28.810	63.293	68.219	İstanbul
27	Arnavutköy	21.143	45.557	62.492	64.911	İstanbul
28	Silivri	26.049	44.530	62.247	64.376	İstanbul
29	Çerkezköy	23.102	41.638	60.907	63.660	Tekirdağ
30	Kırklareli	43.017	53.221	59.970	60.967	Kırklareli
31	Bozüyük	33.162	47.469	54.422	62.173	Bilecik
32	Keşan	40.656	42.755	54.366	55.172	Edirne
33	Mustafakemalpaşa	37.938	46.731	54.029	55.976	Bursa
34	Yakuplu	2.841	31.676	51.862	54.746	Edirne
35	Orhangazi	31.889	44.426	53.189	54.442	Bursa
36	Karacabey	31.665	40.624	52.016	53.213	Bursa
37	Yenidoğan	1.200	28.447	49.593	52.614	İstanbul
38	Gürsu	12.730	21.518	47.180	50.846	Bursa
39	Gürpınar	10.191	31.068	45.682	47.770	İstanbul
40	Hendek	24.029	28.537	45.090	47.455	Sakarya

Ekonomik

Tarım

Bölgenin fazla engebeli olmaması nedeniyle, yüzölçümüne göre ekli-dikili arazinin en geniş alan kapladığı bölgedir. Tarımsal ürün çeşitliliğinin en fazla olduğu bölge olmasında yükselti azlığı ve çeşitli iklimlerin geçiş alanında bulunması etkili olmuştur. Modern tarım yöntemleri kullanıldığından, elde edilen verim yüksektir. Ancak tüketici nüfus fazlalığı nedeniyle tarım ürünleri bölge gereksinimini karşılayamaz.

Tarım Ürünleri

• Buğday: Trakya’da Ergene Bölümü’nde yoğun olarak yetiştirilir. Bölge, üretimde İç Anadolu’dan sonar 2. sırada yer alır.
• Ayçiçeği: Tohumlarından yağ elde etmek için yetiştirilir. Türkiye üretiminin % 80 ini bu bölge karşılar. Ergene ve Güney Marmara *Bölümleri’nde ekimi yoğunlaşır.
• Şekerpancarı: Trakya, Güney Marmara ve Adapazarı ovalarında ekim yapılır.
• Tütün: Bölge, Türkiye üretiminde 3. sırayı alır. Bursa, Balıkesir, Adapazarı’nda ekimi yoğunlaşır.
• Mısır: Bölge, üretimde Karadeniz’den sonra 2. sırayı alır. Adapazarı ve Bursa önemli ekim alanlarıdır.
• Pirinç: Meriç ovalarında ekimi yoğunlaşır. Edirne bölge üretiminde ilk sırayı alır.
• Şerbetçi otu: Bira sanayinde tad ve koku verici olarak kullanılır. Bilecik Yöresi’nde ekimi yapılır.
• Zeytin: Güney Marmara Bölümü’nde Gemlik ve Mudanya Yöresi’nde üretimi yoğunlaşır. Bölge, üretimde Ege’den sonar 2. sırayı alır. *İri kalitede sofralık zeytin yetiştirilir.
• Dut: Bölgede ipek böceği yetiştiriciliğine bağlı olarak dutçuluk önem taşır. Bursa, Balıkesir, Bilecik Yöresi’nde yoğun olarak yetiştirilir.
• Meyve: Bursa Yöresi’nde yoğun olarak yetiştirilir. Şeftali, kiraz, çilek, kestane ve üzüm başlıcalarıdır.

Sebze: Bursa ve Adapazarı ovalarında yoğun olarak yetiştirilir. Domates, patates, sarımsak, soğan, patlıcan, kabak, biber başlıcalarıdır.

Hayvancılık

Büyük kentler çevresinde kümes hayvancılığı yaygındır. Bursa Yöresi’nde ipek böcekçiliği önem taşır ve merinos koyunu yetiştirilir. Boğazlar ve Marmara’da balıkçılık yapılır.

Ormancılık

Yıldız Dağları’nın kuzeye bakan yamaçlarında, Samanlı Dağları üzerinde ve Uludağ çevresinde verimli ormanlar bulunur. Özellikle Karadeniz kıyılarındaki meşe ormanlarından yakacak odun üretiminde yararlanılır. Yıldız Dağları Bölümü’ndeki ormanlardan odun kömürü ve kereste üretimi yapılır. Güney Marmara Bölümü’ndeki ormanlar ise üretime en elverişli ormanlar arasındadır.

Madenler ve Enerji Kaynakları

• Madenler

Maden ve enerji üretiminde Marmara Bölgesi’nin Türkiye ekonomisine katkısı azdır. En önemli yer altı zenginliği Susurluk, Bigadiç ve Mustafa Kemal Paşa Havzasında çıkarılan bor mineralleridir. Mermer: Marmara Adası ve Bilecik'te kaliteli mermer yatakları vardır. Bor mineralleri: Balıkesir (Bigadiç, Susurluk) Bursa arasında çıkarılmaktadır. Linyit: Çanakkale ve çevresinde çıkarılır. Doğalgaz: Kırklareli (Hamitabat) çevresinde gaz çıkarılır.

• Enerji Kaynakları

Trakya (Saray, Harmanlı), Çan ve Bilecik’te önemli bir enerji kaynağı olan linyit yatakları bulunmaktadır. Trakya Hamitabat ve Marmara Ereğlisi’nde doğal gaz çıkarılır.

• Enerji Üretim Tesisleri

Enerji üretiminin en az, tüketiminin ise en çok olduğu bölgedir. Hamitabat’taki doğalgaz çevrim tirübünü ile Orhaneli’de linyitle çalışan termik santral başlıca üretim tesisleridir.

Endüstri

Başlıca endüstri tesisleri şu şekilde Sıralanabilir

• Şeker: Alpulu, Susurluk, Adapazarı
• Konserve: Bursa, Çanakkale
• Bitkisel Yağ: Trakya’da yoğunlaşır
• İçki-Sigara: Tekirdağ, İstanbul
• İlaç: İstanbul
• Dokuma: Bursa, İstanbul
• Seramik: İstanbul, Çanakkale, Bilecik
• Elektrikli Ev Eşyaları: İstanbul, İzmit
• Kağıt: İzmit, Balıkesir başlıcalarıdır.
• Cam: Kırklareli, İstanbul
• Petrol Rafinerisi: İzmit (İpraş)
• Petro – kimya: İzmit
• Otomotiv: Bursa, İstanbul, İzmit, Adapazarı
• Traktör – Vagon: Adapazarı
• Gemi Yapımı: İstanbul, Gölcük

Ulaşım

Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan en kısa kara ve demiryolları bu bölgeden geçer. Yer şekillerinin sade olması ve yükseltinin azlığı ulaşımı kolaylaştırmıştır. Yıldız Dağları Bölümü ile Biga Yöresi’nde arazinin engebeli olması nedeniyle ulaşım gelişmemiştir. İstanbul, kara, hava, deniz ve demiryolu ulaşımının kesiştiği noktada yer alır. Bursa ve Edirne de önemli yolların geçtiği diğer merkezlerdir. Bandırma, Kocaeli (İzmit) ve Tekirdağ ise diğer önemli liman kentleridir.

Turizm

Marmara Bölgesi doğal güzelliklerinin yanı sıra tarihi ve kültürel zenginliğiyle de turizmde önemli bir paya sahiptir. Türkiye turizm gelirinin % 50 sini bu bölge sağlamaktadır. İstanbul ve Bursa bölgenin iki önemli turizm merkezidir. Ayrıca Edirne, İznik, Çanakkale ve Gelibolu tarihi turizmin geliştiği yerlerdir. Özellikle Bursa ve Gönen çevresinde kaplıca turizmi gelişmiştir. Güney Marmara Bölümü’ndeki Kuş Cenneti ve Uludağ milli parkları da bölge turizmine önemli katkıda bulunmaktadır.

Bölgenin Ülke Ekonomisindeki Yeri

Marmara Bölgesi endüstri ve ticaret sektörünün yoğunlaştığı Türkiye’nin en gelişmiş bölgesidir. Aşağıda bölge ekonomisinde önemli yer tutan ürün ve ekonomik faaliyetlerin listesi verilmiştir.

• Ayçiçeği
• Sebze
• Zeytin
• Buğday
• Deniz Ürünleri
• İpek Böcekçiliği
• Endüstri ürünleri
• Turizm