Bursa
| Bursa | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Harita | |||||
| Türkiyedeki Konumu | |||||
| Bölgelerin Dagılımı | |||||
| Genel Bilgiler | |||||
| |||||
Modern Bursa
Bursa, Bursa ili'nin merkez ilçesidir. Türkiye’nin kuzeybatısında ve Marmara Denizi’nin güneydoğusunda yer alır. Doğuda Bilecik, Adapazarı, kuzeyde İzmit, Yalova, İstanbul ve Marmara Denizi, güneyde Eskişehir, Kütahya, batıda Balıkesir illeriyle çevrilidir. Toplam 11 bin 027 kilometrekarelik alana sahip olan Bursa’nın 17 ilçesi (Büyükorhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Keles, Kestel, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Orhangazi, Yenişehir, Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım), 230 beldesi ve 659 köy yerleşimi vardır.Tüm tarihi kültürel değerlerinin yanı sıra Bursa, Türkiye’nin ve Avrupa’nın en modern şehirlerinden birisidir. Türkiye’nin en büyüğü olan Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi, Uludağ Üniversitesi, Avrupa’nın en modern sebze hali, modern alışveriş ve eğlence merkezleri ile Bursa her dönem olduğu gibi bugünde Türkiye’nin öncü illerinin başında yer alır. Çevre yönetimi, ulusal ve uluslararası festivaller, sempozyum ve kongreler, tarihe mal olmuş isimler Bursa’yı çok özel bir yere taşır.
Tarihçe
Birçok medeniyete ev sahipliği yapan Bursa’da tarih, her bir yeni buluntuyla binlerce yıl[1] eskiye götürülüyor. Bursa ve civarında M.Ö. 5000’li yıllardan itibaren çeşitli yerleşimlerin olduğu biliniyor (Ilıpınar). Nilüfer bölgesinde Akçalar Aktopraklık mevkiinde yapılan arkeolojik kazı çalışmalarında da tarih öncesi döneme ait ilk çiftçi topluluklarının yaşam izlerine rastlanmıştır. Bu bölgenin ‘M.Ö. 6300’ yıllarından M.S. 2. yüzyıla kadar iskân edildiği anlaşılmaktadır. Aktopraklık özellikle ilk çiftçi toplulukların ortaya çıkışı ve Anadolu’dan Avrupa’ya yayılımı konusunda kritik bir öneme sahiptir. Fakat yöreye ait kesin bilgiler M.Ö. 7. yüzyıla dayanmaktadır. Apemeia (Mudanya) ve Kios (Gemlik) iskeleleri bu dönemde oluşmuştur. M.Ö.7. yüzyıldan sonra bölgeye Bithynler göç ettiğinden buraya Bitinya adı verilmiştir. Antik kaynaklar Bursa’nın kurucusunu I. Prusias (M.Ö. 232-192) olarak göstermektedir. Bugünkü Hisar içinde bir pazar yeri olarak kurulan Bursa, Roma çağında Prusa ad Oliympium (Olympos Bursası) adını alır. İmparator Justiniaus (527-565) zamanında Pythia’da (Çekirge’de) yeni hamamlar yaptırılmıştır. Prusa (Bursa) ‘1204-1261’ yılları arasında Nikaia’a (İznik’e) bağlı sönük bir tekfurluktur. Türklerin Bursa bölgesine ilk kez 1081 yılından sonra geldikleri bilinmektedir.
İznik, 1075-1096 yıllarında Anadolu Selçuklu Devleti’nin başkentliğini yapmıştır. 1096 yılında ise bölge Haçlıların eline geçer. 1204 yılında Theodor Laskaris’in kurduğu İznik Bizans’ı, varlığını 1261 yılına kadar sürdürdükten sonra Bursa yeniden imparatorluk topraklarına katılır. Bursa tarihteki asıl gelişimini Türklerin bölgeye yerleşmesi ve kenti devlet merkezi yapması sonucu göstermiştir. 27 Temmuz 1302 yılında Yalova’da Bizans İmparatorluk kuvvetlerini yenen Osman Gazi bir yıl sonra Yenişehir Ovası çıkışında üzerine gelen Tekfurları da dağıtınca Bursa ve çevresi Türkmenlere açılmıştır. Aynı yıl Kestel ve Kite Ovası (Ürünlü ve çevresi) fethedilerek bölge şenlendirilmiş, Bursa kuşatılmıştır. Bu sırada Osman Gazi, Balabancık ve Gazi Aktimur Hisarlarını inşa ettirmiştir. 1321’de Mudanya, Gemlik ve Orhaneli Osmanlı topraklarına katılmıştır. 6 Nisan 1326’da Osman Gazi’nin oğlu Orhan Bey tarafından Bursa fethedilmiştir.
Osmanlı Devleti
Orhan Gazi (1326-1362) fetihten sonra ilk Osmanlı parasını Bursa’da bastırmış ve kenti Osmanlı Devleti’nin ilk başkenti yapmıştır. Bursa fethedildiği sırada, surlarla çevrili dört kapılı hisar içinden ibaret küçük bir şehirdi. Önce surların içi imar edilerek hamamlar, medreseler, camiler inşa edildi. Artan nüfus ve çevresel üretimin pazar ihtiyacı üzerine Orhan Gazi, şehri hisarın dışına çıkararak Orhan Gazi Külliyesi’ni ve Tahte-l kale (Tahtakale) semtini kurdu. Orta Anadolu’dan gelen Türkmen aileler ve özellikle Ahiler kente yerleştirildi. Bu arada kenti bir kültür merkezi haline getiren sanatkarlar, ulema ve özellikle tasavvuf erbabı da Bursa’ya nitelik kazandırdılar. Orhan Gazi’nin vefatından sonra devletin başına geçen Murad Hüdavendigar (1362-1389) şehri batıya, Çekirge’ye doğru genişletmiştir. Çekirge’de yaptırdığı külliye, üst katı medrese olarak kullanılan cami, imaret, hamam ve türbeden oluşuyordu.
Sultan I. Murad 1363 yılında başkenti Edirne’ye taşısa da Bursa’nın “payitaht” olma özelliği devam etmiştir. Balkanlardaki gelişmeler sırasında Edirne geçici merkez olarak kullanılmıştır. Bursa’da en büyük gelişme Sultan Yıldırım Bayezid (1389-1402) zamanında gerçekleşmiştir. 1399 yılında Ulu Cami inşa edilmiş, Yıldırım Külliyesi ile şehrin doğu tarafı da imar edilmeye başlamıştır. 1402 yılındaki Ankara Savaşı’nda Sultan Yıldırım Bayezid’ın yenilmesi üzerine Bursa Timur’un eline geçmiş, şehir tahrip edilmiştir. 1402- 1413 yılları Osmanlı tarihinde “Fetret Devri” olup taht kavgaları ile geçmiştir.
Bu dönemde Mehmet Çelebi Amasya’da, İsa Çelebi Balıkesir ve Bursa çevresinde, Süleyman Çelebi Trakya’da kendi hükümdarlıklarını ilan etmiş, sonunda Çelebi Mehmed (1413-1421) sultan olmuştur. Yeşil Cami ve yanındaki medrese, hamam, imaret ve Bursa’nın simgesi olan Yeşil Türbe de bu devirde yapılmıştır. II. Murad döneminde (1421-1451) oluşan Muradiye semtinde yaptırılan külliye zamanla türbeler bölgesi halini almıştır. Fatih Sultan Mehmed’in, İstanbul’u fethetmesinden sonra başkentin İstanbul’a taşınmasına rağmen Bursa’ya olan ilgi tamamen bitmemiştir. Bursa 17. yüzyıl kayıtlarında bile “Daru’s-saltanat-ı Kadime” (eski payitaht) olarak geçer.Osmanlı’yı kuran şehir Bursa’da günümüzde ilk altı padişahın türbesi vardır. Tophane’de Osman Gazi ve Orhan Gazi, Çekirge’de Sultan Murad Hüdavendigar, Yıldırım’da Sultan Yıldırım Bayezid, Yeşil’de Sultan Çelebi Mehmed, Muradiye’de Sultan II. Murad’ın türbeleri bulunmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk 200 yıllık döneminde Bursa kısa zamanda büyük gelişmeler göstermiştir. 15. yüzyıldan itibaren ipek ve baharat ticaretinin merkezi olan Bursa’da Sultan II. Bayezid devrinde Koza Han ve Pirinç Hanı, Kanuni Sultan Süleyman devrinde Yeni Kaplıca gibi eserler yapılmıştır. Bursa, medreseleri ile bilim ve kültürün, güçlü ekonomisiyle de ticaretin merkezi olmuştur. Başkentin önce Edirne’ye sonra İstanbul’a taşınması Bursa’yı bir nebze olsun geri plana atsa da, 19. yüzyılda da Osmanlı İmparatorluğu’nun gözde kentlerinden olmaya devam etmiştir. Sultan Abdülmecid’in 1814 yılında Bursa ‘yı ziyaretinden sonra kentte imar faaliyetleri de artmıştır. Bursa imparatorluğun son yıllarında bir müddet Hüdavendigar Vilayeti’nin merkezliğini de yapmıştır.
I. Dünya Savaşı’ndaki yoksulluk ve sıkıntıdan nasibini alan kent, 8 Temmuz 1920’de Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. Bursa’nın işgali Türkiye Büyük Millet Meclisi’de büyük üzüntüyle karşılanmış ve meclis kürsüsü bir puşide-i siyah (siyah örtü) ile örtülmüştür. Bu kara örtü Bursa’nın işgal altında kaldığı iki yıl, iki ay ve iki gün süresince kürsüden indirilmemiştir. 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde Yunan ordusunun bozguna uğrayıp Anadolu’yu terk etmesinin ardından 10 Eylül gecesi 3. kolordu askerleri kente girerek 11 Eylül günü Bursa’yı Yunan işgalinden kurtarır. Yunanlıların çok büyük tahribat yaparak çıktığı Bursa zamanla yaralarını sararak Cumhuriyet devrinin önemli sanayi şehirlerinden biri olmuştur.Mustafa Kemal Atatürk Cumhuriyet döneminde 18 kez Bursa’yı ziyaret etmiştir. 17 Ekim 1922 tarihindeki ilk ziyaretini de Gazi Başkomutan olarak İsmet Paşa, Kazım Karabekir Paşa ve Fevzi Paşa ile 12 gün Bursa’da kalmışlardır.
Coğrafya
Bursa, Bursa ili'nin merkez ilçesidir. Türkiye’nin kuzeybatısında ve Marmara Denizi’nin güneydoğusunda yer alır. Doğuda Bilecik, Adapazarı, kuzeyde İzmit, Yalova, İstanbul ve Marmara Denizi, güneyde Eskişehir, Kütahya, batıda Balıkesir illeriyle çevrilidir. Toplam 11 bin 027 kilometrekarelik alana sahip olan Bursa’nın 17 ilçesi (Büyükorhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Keles, Kestel, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Orhangazi, Yenişehir, Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım), 230 beldesi ve 659 köy yerleşimi vardır.Kuzeyde Marmara Denizi 135 kilometrelik bir kıyı şeridi oluşturmaktadır. Kentin 2007 yılı sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.439.876’dır. Karacabey, Orhangazi, İznik, İnegöl, Bursa, Yenişehir gibi ovaları; plato ve yüksek olmayan dağları, Uluabat ve İznik gölleri ve diğer göletleri; Nilüfer, Deliçay, Göksu; Kemalpaşa Çayı gibi akarsuları ile zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Toplam alanın yüzde 17’si ovalarla kaplıdır. Yine batı Anadolu’nun en yüksek dağı olan Uludağ (2543 m) Bursa sınırları içerisindedir. Denizden yüksekliği 155 metre olan Bursa, genelde ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizi’nin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ’ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır. Şehrin en sıcak ayları Temmuz - Eylül, en soğuk ayları ise Şubat - Mart’tır.
İklim
Genelde ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizinin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ'ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır. İlin en sıcak ayları Temmuz - Eylül, en soğuk ayları ise Şubat - Mart'tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış miktarı 70,6 cm.dir. İlde ortalama nispi nem % 69 civarındadır.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nufus
2000 yılı nüfus[3] sayımı sonuçlarına göre; Türkiye nüfusunun yüzde 3,13 kadarının yaşadığı Bursa ili en fazla nüfus artışı olan illerden biridir.Türkiye’de 18,28 olan nüfus artış hızı Bursa ilinde binde 27,74’dir. Bursa´da kilometrekareye düşen kişi sayısı 234 olup, Türkiye ortalaması ise 92’dir. İl nüfusunun %76,7 bölümü kentlerde, % 23,3 bölümü ise köylerde yaşayan nüfusu oluşturmaktadır. Şehir nüfusu 1.979.999, Büyükşehir nüfusu 1.817.777, köy nüfusu ise 459.877’dir.Bursa genelinde erkek nüfus: 1.218.749, kadın nüfus ise 1.221.127’dir.2000 yılı verilerine göre, 2007 yılı nüfusunu değerlendirdiğimizde, Bursa’nın merkez ilçelerini oluşturan Nilüfer’de % 40, Osmangazi’de %14, Yıldırım’da % 19, Gürsu’da % 78, Mudanya’da ise % 15 oranında nüfus artışı olduğu görülmektedir.Büyükorhan ilçesinde % 15, Harmancık’ta % 20 ve Keles’te % 15 oranında nüfusun azaldığı ortaya çıkmıştır. Türkiye genelindeki 98064 yabancı uyruklu kişiden 11495´i Bursa´da ikamet etmektedir. (İstanbul(42.228), Bursa (11.495), Ankara (7.166),İzmir (6.707), Antalya (6.343)Bu arada Bursa´nın 2020 yılı nüfusu 5.57 Milyon tahmin edilmektedir
| Bursa Nüfus Bilgileri | ||
|---|---|---|
| Bursa | 2000 Yılı | 2007 Yılı |
| Toplam Nüfus | 2.125.140 | 2.439.876 |
| Şehir Nüfusu | 1.630.940 | 1.979.999 |
| Büyükşehir Nüfusu | 1.194.687 | 1.817.777 |
| Köy Nüfusu | 494.200 | 459.877 |
| İlçelere göre nüfus | ||
| Osmangazi | 629.702 | 736.034 |
| Yıldırım | 479.607 | 575.450 |
| Nilüfer | 178.759 | 251.344 |
| Gemlik | 88.690 | 98.085 |
| Mudanya | 53.934 | 62.369 |
| Gürsu | 28.000 | 50.039 |
| Kestel | 44.194 | 44.456 |
| İnegöl | 181.169 | 208.314 |
| M.Kemalpaşa | 100.705 | 102.000 |
| Karacabey | 76.887 | 79.115 |
| Orhangazi | 68.976 | 73.633 |
| İznik | 44.690 | 44.514 |
| Yenişehir | 54.567 | 51.227 |
| Orhaneli | 30.486 | 24.798 |
| Keles | 18.639 | 15.959 |
| Büyükorhan | 16.692 | 14.199 |
| Harmancık | 9.983 | 8.340 |
| TOPLAM | 2.148.153 | 2.439.876 |
Ekonomi
Üretim
Cumhuriyet dönemiyle birlikte sanayileşmenin ve üretimin merkezi haline gelen Bursa, var olan ticaret geleneğini de geliştirerek bugünlere aktarmayı başarmış bir şehirdir. Aralarında Türkiye’nin ilk organize sanayi bölgesinin de yer aldığı 13 sanayi, 19 küçük sanayi bölgesine sahip olan kent, 1 serbest bölge ve yine sanayie hizmet veren bir de teknoloji geliştirme merkezine sahiptir. Türkiye’nin ikinci büyük ihracatçı birliklerine sahip olan Bursa’da üretim tekstil, otomotiv, otomotiv yan sanayi, hazır giyim, konfeksiyon, makine ve metal sanayii, kuru-yaş ve dondurulmuş gıda, tarım ve hizmet sektöründe yoğunlaşmıştır. Türkiye’nin en önemli otomotiv fabrikaları Bursa’da yer almaktadır. Maliye Bakanlığı’nın 2008 yılı verilerine göre Bursa, ülke ekonomisine sağladığı bütçe gelirleri açısından İstanbul, Ankara, Kocaeli ve İzmir’den sonra 5. sırada yer almaktadır. İşyeri ve çalışan sayılarına göre Bursa, Marmara Bölgesi’nde İstanbul’dan sonra 2. sırada bulunmaktadır. Türkiye’de kişi başına yurt içi gelir ortalaması 12.119 ABD dolar iken Bursa’da kişi başına yurt içi gelir ortalaması 2007 yılında 15.948 ABD dolar olarak hesaplanmıştır.
Tarım
Bursa verimli ovalarıyla da ülke tarımında çok önemli bir yere sahiptir. Hemen hemen her türlü meyve ve sebzenin yüksek kalitede üretildiği Bursa’da, tarım ürünleri hem iç piyasa hem de ihracatın gözdesi durumundadır. Bursa kara inciri, şeftali, kiraz, çilek, kestane, elma başta olmak üzere, Bursa’da üretilen meyvelerin büyük bir bölümü ihraç edilmektedir. Son yıllarda uygulanan projelerle özellikle dağ yöresi olarak adlandırılan Harmancık, Büyükorhan, Orhaneli ve Keles yöresi ile Karacabey, Mustafakemalpaşa, Yenişehir ve İznik’te hayvancılıkta da önemli bir atılım sağlanmıştır. Bursa doğal kaynaklarıyla eşsiz bir coğrafya üzerine kuruludur. Asırlardır ayakta duran İnkaya Çınarı, Kavaklı Çınar, Koğukçınar, Ağlayan Çınar gibi onlarca doğal abide, Ayvaini ve Oylat gibi mağaraları, Saidabat ve Suuçtu şelaleleri kentin dört yanında ziyaretçilerini yüzyıllardır büyülemeye devam etmektedir.
Ulaşım
Bursa kara, hava ve deniz yolu ile diğer kentlere bağlanmaktadır. Kentin karayolu ile 3 farklı giriş ve çıkışı bulunmaktadır. Doğu yönünde Ankara, Eskişehir, batı yönünde İzmir ve kuzey yönünde ise Yalova ve İstanbul kentlerine bağlanmaktadır. 2000’li yılların başında bir bölümü yapılan Bursa çevreyolu kent trafiğinde önemli bir rahatlama sağlarken, Körfez Geçiş Köprüsü ve İzmir bağlantısının yapılmasıyla birlikte otoyolun önümüzdeki dönemde tamamlanması beklenmektedir. Bursa’da halen biri faal durumda iki havaalanı bulunmaktadır. Yenişehir Uluslararası Havaalanı yurtiçi ve yurtdışı yolcu ve kargo taşımacılığına açıktır. Bursa Havaalanı ise ulaşıma kapalıdır. Bursa Güzelyalı Feribot İskelesi ve Gemlik Limanı ile deniz ulaşımına da sahip bir kenttir. Hızlı feribot ve deniz otobüsü ile İstanbul’a ulaşmak mümkündür. Bursa Şehirlerarası Otobüs Terminali kentin kuzey girişinde yer almaktadır ve çevre yolu ile bağlantılıdır. Kent içi toplu ulaşımda ise otobüs, minibüs ve raylı sistem kullanılmaktadır.
İnanç
Farklı dinlerin yüzyıllar boyu yan yana hüküm sürdüğü, medeniyetlerin komşuluk ettiği Bursa’da, müslümanlar, yahudiler ve hıristiyanlar kendilerinden bir şeyler bulur, atalarından kalan hatıralara dokunmanın hazzını yaşar. Bursa, müslümanlar için evliyalar şehri olarak adlandırılır. Bursa’nın ilçesi olan İznik Hristiyanlar için 3. kutsal kenttir. Medeniyetlere beşiklik eden, 3 imparatorluğun merkezi olan Bursa’da gezginler; kiliseler, medreseler, sinegoglar, külliyeler, camiler, kaleler kısacası tarihte yaşanmış ne varsa onu görür ve yaşar. Osmanlı İmparatorluğu’na hükmetmiş 6 padişahın ebedi istirahata çekildiği Bursa, padişahlar ve evliyalar şehri olarak da adlandırılır
Eğitim
Üniversiteler
- Uludağ Üniversitesi; 1982 yılında adı resmen Uludağ Üniversitesi olan, Bursa'nın ilk ve tek üniversitesi olma özelliğiyle birlikte Türkiye'nin önde gelen eğitim kurumlarından biri. Üniversiteye araç ile 5 dakika uzaklıktaki Görükle yerleşimi, barındırdığı çeşitli seçenekler sunan çok sayıda apart, özel yurt ve özellikle öğrenci odaklı kiralık daireler ile ideal konaklama merkezidir.
- Bursa Teknik Üniversitesi yasal olarak kabul edilmiştir. Kestel'de kurulacak olan üniversitenin binaları yapımı sonlanana dek Büyükşehir belediyesinin uygun gördüğü yerlerde hizmet verecektir. Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Denizcilik Fakültesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Orman Fakültesi, İletişim Fakültesi ile Sanat ve Tasarım Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Enstitüsü ile Fen Bilimleri Enstitüsü'nden oluşan bölümler planlanmıştır.
- Bursa Orhangazi Üniversitesi Bursa'nın ilk vakıf üniversitesidir. 2012-2013 eğitim-öğretim yılında öğrenci kabulüne başlayacaktır.Faruk Saraç Tasarım Meslek Yüksekokulu vardır. Fabrika-i Hümayun adlı eski ipek fabrikasında hizmet vermektedir.
- Okan Üniversitesi Bursa Sürekli Eğitim Merkezi
İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları
Liste Uzun Olduğundan Bursa,daki İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Listesine Bakınız..
Medya
Yerel televizyon kanalları
Yerel gazeteler
|
Yerel radyo kanalları
|
Sağlık
Bursa sağlık açısından çok gelişmiş bir şehirdir. Çok sayıda özel ve devlet hastanesi barındırır. Hastanelerden bazıları aşağıdadır.
Merkezdeki Devlet Hastaneleri
|
Özel Sağlık Kuruluşları
|
Kardeş Şehirler[4]
- Denizli Türkiye
- Lefkoşa, KKTC
- Üsküp, Makedonya
- Tiran, Arnavutluk
- Sofya, Bulgaristan
- Kulmbach, Almanya
- Anshan, Çin
- Herzliya, İsrail
- Oulu, Finlandiya
- Van, Türkiye
- Plevne, Bulgaristan
- Vinnitsa, Ukrayna
- Gence, Azerbaycan
- Multan, Pakistan
- Kosice, Slovakya
- Ceadîr-Lunga, Moldova