Evren
| Fiziksel kozmoloji |
|---|
| Genel Bilgiler |
|
Evren gezegenler, yıldızlar, galaksiler, galaksiler arası uzayın [1][2]içerdiği tüm madde ve enerji de dahil olmak üzere varoluşun bütünü kapsan herşeye Evren denir.Evrenin en geniş tanımı evrenin görülebilir sınırı olmaz iken, dar alanda bir tanım ise her şeyin olmasıdır.Evrenin oluşumuna dair günümüzde en çok benimsenen teori, Bigbang (Büyük Patlama) teorisidir. Bu teoriye göre evren, sıfır hacimli ve çok yüksek bir enerji potansiyeline sahip, sıkışmış bir noktanın patlamasıyla oluştu. İlk patlamanın nasıl oluştuğu, evren meydana gelmeden önce evrenin yerinde ne olduğu ya da evrenin neyin içinde genişlediği sorularına günümüzde bile tam olarak bilimsel bir cevap bulunamamıştır, bununla birlikte evrenöncesi durum, evrendışı varoluş hakkında hipotezler öne sürülmüştür. Büyük Patlama sonucunda altı yöne dağılan gaz molekülleri uzun bir dönem boyunca birbirlerinden bağımsız hareket ettiler. Sürekli genişleyen evrenin her yerinde geçerli olan fizik kurallarından kütleçekimi kanunu vasıtasıyla bağımsız gazlar birleşerek galaksileri (gök adaları) oluşturdular.
Genişleyen Evren
Günümüde Büyük Patlama Tartışılsada içinde bulunduğumuz evrenin ortaya cıkışını acıklayıcı en mantıklı kuram 1917 Albert Einstein Geliştridiği Genel Görelilik kuramı sonucu ortaya cıktı. 1929,da Edwin Hubble Galaksilerin Bizden Uzaklaştığını Keşfetmesi sonucu ,evrenin genişlemete oldugunu gösterdi. Gök cisimleri, evrenin genişlemesinde, birbirlerine olan uzaklıkları bakımından iki farklı davranış gösterirler. Şayet birden fazla gök cismi birbirlerinin kütleçekimine kapılırlarsa ya da hepsi birden ortak bir kütleçekiminin kuantumuna kapılırlarsa, bu durumda aralarındaki mesafe birbirleriyle yahut da ortak çekimi altına girdikleri kütleyle birleşene kadar her an azalır. Birinci durumun etkili olmadığı diğer bütün durumlarda gök cisimleri birbirinden sürekli uzaklaşırlar. İki gök cismi arası uzaklık daha önce x ışık yılı ise şu anda x+y ışık yılıdır (y>0).[3]
Boyutu, yaşı, içeriği, yapısı ve kanunlar
Evrenin büyüklüğü bilinmemektedir; sonsuz olabilir. Dünya'dan görünür bölge olan (gözlemlenebilir evren) 46 milyar ışıkyılı yarıçaplı bir küre olduğu, ve uzayın genişlemekte oldugunu gözlenen en uzaktaki nesneleri hesaplarına göre yapılmaktadır.Evrenin başlangıcına ait en gelişmiş teori olan Büyük Patlama, atomdan daha küçük boyuttaki evrenin görülebilir kısmının bir anda patladığını, soğuduğunu ve ışık hızından çok daha büyük bir hızda genişlediğini öngörüyordu.[4]Avrupa Uzay Ajansı'na ait Planck uzay teleskopunun gönderdiği,veriler, evrenin atomaltı boyutundayken patlama sonucu bir saniyeden daha kısa süre içinde şu anki gözlemlenebilir genişlemeye ulaştığını öngören enflasyon adı verilen teoriyi de destekledi.Bulgular ayrıca, evrenin genişleme hızının daha önce hesaplandığından daha yavaş olduğunu, astronomlarca daha önce hesaplanılandan biraz daha az karanlık enerji ve biraz daha fazla oranda parlak madde içerdiğini gösterdi.[4]
Kaynakça
- ↑ "Evren Sözlük" (İngilizce). 29 Mart 2013 tarihinde erişilmiştir.
- ↑ "britannica ansiklopedik bilgi". 29 Mart 2013 tarihinde erişilmiştir.
- ↑ "İki gök cismi arası uzaklık daha önce x ışık yılı ise şu anda x+y ışık yılıdır". 31 Mart 2013 tarihinde erişilmiştir.
- ↑ 4,0 4,1 "Evren sanılandan 80 milyon yıl daha yaşlı". 31 Mart 2013 tarihinde erişilmiştir.