Baskın parti sistemi

Baskın parti sistemi veya tek partili baskın sistem, "başarılı bir şekilde seçim zaferini kazanan ve gelecekteki yenilgisi öngörülemeyen veya öngörülebilir bir gelecek için muhtemel olmayan bir parti/siyasi örgüt kategorisinin olduğu" bir sistemdir. Birçoğu fiilen tek partili sistemlerdir ve çoğunlukla tek partili sistemlere de jure olurlar. Genelde, egemen parti koalisyona ihtiyaç duymadan sürekli olarak çoğunluk hükümetini elinde tutar.

Yaygın olarak belirtilen örnekler: Rusya’da Birleşik Rusya (PP), Türkiye’de Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), Sırbistan’da Sırbistan İlerleme Partisi (SNS), Slovakya’da SMER-SD, Karadağ’da Demokratik Sosyalistler Partisi (DPS) , Singapur'daki Halk Eylem Partisi (PAP), Güney Afrika'daki Afrika Ulusal Kongresi (ANC), Japonya'daki Liberal Demokrat Parti, Bangladeş'teki Awami Ligi, Angola'daki MPLA ve Zimbabwe'deki ZANU-PF.

Tarihsel bakış

"Hakim parti" sisteminin veya teorisinin muhalifleri, verilen demokrasinin anlamını gördüğünü ve sadece iktidardaki farklı partilerin iktidarda olduğu belirli bir temsili demokrasi anlayışının geçerli olduğunu varsaydığını iddia eder. Bir yazar “egemen parti” sisteminin ”bir analiz şekli olarak derinden kusurlu olduğunu ve açıklayıcı kapasitenin bulunmadığını savunuyor. Fakat aynı zamanda politikaya karşı muhafazakar bir yaklaşımdır. Temel politik varsayımları, bir tür demokrasi, seçim politikası ve popüler politikaya düşmanlık ile sınırlıdır. Bu, seçim muhalefetinin niteliğine olan saplantı ve başka şekillerde düzenlenen popüler siyasi faaliyetlerin yok sayılması veya yok sayılmasıyla ortaya çıkıyor. Bu yaklaşımdaki varsayım, diğer örgütlenme ve muhalefet biçimlerinin, demokrasi versiyonlarının birleştirilmesinden sınırlı bir öneme veya ayrı bir mesele olduğu varsayımına sahiptir.”

Baskın partilerin tehlikelerinden biri, parti ve devleti birbirine bağlama eğilimi ve parti görevlilerini gerekli niteliklere sahip olmalarına bakmaksızın üst düzey pozisyonlara getirme eğilimidir. Ancak, bazı ülkelerde baskın parti olmasa bile bu yaygın bir uygulamadır. Tek partili sistemlerin aksine, dominant partili sistemler demokratik bir sistem bağlamında gerçekleşebilir. Tek partili bir sistemde diğer partiler yasaklanır, ancak egemen parti sistemlerinde diğer siyasi partilere tahammül edilir ve (demokratik egemen parti sistemlerinde) açık bir yasal engel olmadan çalışır, ancak gerçekçi bir kazanma şansı yoktur; baskın parti, seçmenlerin büyük çoğunluğunun oylarını her zaman gerçekten kazanır (ya da otoriter sistemlerde iddia eder).

"Seçimcilik" veya "yumuşak otoriterizm" olarak adlandırılabilecek otoriter baskın parti sistemlerinde, muhalif partilerin yasal olarak faaliyet göstermesine izin verilmektedir, ancak çeşitli yolsuzluk biçimleriyle, anayasal tuhaflıklar yoluyla iktidara ciddi şekilde meydan okumak için çok zayıf veya etkisizdirler. Bu durum, statükoyu destekleyen, zaman zaman ancak her yerde bulunmayan siyasi baskıları veya değişime karşı çıkmayan kültürel değerleri destekleyen, gelişmeye, kurumsal ve/veya örgütsel sözleşmelere karşı etkin bir muhalefet kabiliyetini zayıflatır.

Bazı eyaletlerde muhalefet partileri, farklı derecelerde resmi tacize maruz kalmaktadır ve çoğu kez serbest konuşma (basın kulübü gibi), muhalefet aleyhindeki davalar ve koymak için tasarlanan kurallar veya seçim sistemleri (seçim bölgelerinin seçimde hile yapmak gibi) ile ilgili kısıtlamalarla uğraşmaktadır. Bazı durumlarda dürüst seçim sahtekarlığı muhalefeti iktidardan uzak tutar. Öte yandan, bazı baskın parti sistemleri, en azından geçici olarak, vatandaşları ve dış gözlemcileri tarafından yaygın olarak görülen ülkelerde, demokrasi ders kitabı örnekleri olarak ortaya çıkmaktadır.

Baskın bir parti sisteminin böyle bir ülkede oluşmasının sebepleri sık sık tartışılıyor: Baskın parti taraftarları, partilerinin basitçe hükümette iyi bir iş çıkardığını ve muhalefetin sürekli olarak gerçekçi olmayan veya popüler olmayan değişiklikler önerdiğini savunuyorlar. Muhalefet, seçim sisteminin onları engellediğini (örneğin, görevden önce ilk prensibi temel almaktadır) ya da egemen tarafın çeşitli kaynaklardan orantısız miktarda fon aldığını ve dolayısıyla daha ikna edici bir şekilde kampanyaları destekleyebileceğini iddia etme eğilimindedir.

Etnik meseleleri olan devletlerde, bir partinin, etnik kökene taraf olduğu veya partinin çoğunluğundaki etnik, ırksal veya dini grubun egemenliği için parti olduğu, örneğin Güney Afrika’daki Afrika Ulusal Kongresi’nin (1994’ten bu yana idare ettiği) görülebilir. Siyah Güney Afrikalılar arasında destek veren Ulster Birlikçi Partisi, Protestan çoğunluğun desteğiyle 1921'den 1972'ye kadar Kuzey İrlanda'yı yönetti.

Bölgesel demografik yapı, spektrumun bir ucunda olduğu için ülke altı varlıklara genellikle bir taraf hakimdir. Mesela, Columbia Bölgesi'nin şu anki seçilmiş hükümeti, 1970'lerde yaratıldığından beri Demokratlar, 1957'den beri Hıristiyan Sosyal Birliği tarafından Bavyera, 1976'dan beri Sosyal Demokratlar tarafından Madeira ve 1971'den 2015'e kadar Progressive Conservative tarafından Alberta tarafından yönetilmektedir. Öte yandan, egemen partinin gerçekten demokratik bir temelde ulusal olarak hükmettiği durumlarda, muhalefet bir veya daha fazla ulus-altı alanda güçlü olabilir, muhtemelen yerel olarak egemen bir parti oluşturabilir; Bir örnek, Afrika Ulusal Kongresi'nin ulusal düzeyde egemen olmasına rağmen, muhalefetteki Demokratik İttifak'ın Western Cape eyaletinde egemen olduğu Güney Afrika'dır.

Mevcut baskın parti sistemleri

• Cezayir
  • Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN)
• Angola
  • Angola Halk Kurtuluş Hareketi, Movimento Popular de Libertação de Angola (MPLA)
• Botsvana
  • Botsvana Demokrat Partisi (BDP)
• Burundi
  • Demokrasi Savunma Ulusal Konseyi-Demokrasi Savunma Kuvvetleri (CNDD-FDD)
• Kamerun
  • Kamerun Halk Demokratik Hareketi (Rassemblement Démocratique ve Populaire du Cameroun, RDPC)
• Çad
• Kongo Cumhuriyeti
  • Kongo Çalışma Partisi
  • Yurtsever Kurtuluş Hareketi (Mouvement Patriotique de Salut de SMPS)
• Cibuti
  • Halkın İlerlemesi İçin Ralli (Rassemblement Populaire pour de Progrès, RPP)
• Ekvator Ginesi
  • Ekvator Ginesi Demokrat Partisi (Partido Democrático de Guinea Ecuatorial, PDGE)
• Etiyopya
  • Etiyopya Halkının Devrimci Demokratik Cephesi (EPRDF)
• Gabon
  • Gabon Demokrat Partisi (Parti Démocratique Gabonais, PDG)
• Mozambik
  • Mozambik Kurtuluş Cephesi (FRELIMO)
• Namibya
  • Güney Batı Afrika Halk Örgütü (SWAPO)
• Ruanda
  • Ruanda Yurtsever Cephesi (RPF)
• Güney Afrika