Libya
Libya Devleti | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
| Başkent | Trablus
32°52′N 13°11′E / 32.867°N 13.183°E | ||||
| En büyük şehiri | capital | ||||
| Resmi diller | Arapça[b] | ||||
| Konuşulan diller |
| ||||
| Azınlık Dilleri |
| ||||
| Etnik gruplar |
| ||||
| Din | İslâm | ||||
| Demonim(ler) | Libyalı | ||||
| Hükümet | Üniter geçici hükümet | ||||
| |||||
| |||||
• Temsilciler Meclisi Başkanı |
| ||||
| Yasama organı | Temsilciler Meclisis | ||||
| Formasyon | |||||
• İtalya'dan bağımsızlık | 10 Şubat 1947 | ||||
• İngiliz ve Fransız gözetiminden serbest bırakıldı | 24 Aralık 1951 | ||||
• Muammer Kaddafi'nin darbesi | 1 Eylül 1969 | ||||
• Sosyalist Halkın Libya Arap Cemahiriyesi | 19 Kasım 1977 | ||||
• Devrim günü | 17 Şubat 2011 | ||||
| Alan | |||||
• Toplam | 1,759,541 km2 (679,363 sq mi) (16th) | ||||
| Nüfus | |||||
• 2016 tahmini | 6,871,287 (108.) | ||||
• 2006 nüfus sayımı | 5,670,688 | ||||
• Yoğunluk | 3.74/km2 (9.7/sq mi) (218.) | ||||
| GDP (PPP) | 2020 tahmini | ||||
• Toplam | $31.531 milyar | ||||
• Kişi başına | $4,746 | ||||
| GDP (nominal) | 2020 tahmini | ||||
• Toplam | $21.805 milyar (98) | ||||
• Kişi başına | $3,282 | ||||
| HDI (2018) | yüksek · 110. | ||||
| Para birimi | Libya dinarı (LYD) | ||||
| Saat dilimi | UTC+2 (EET) | ||||
| Sürüş tarafı | sağ | ||||
| Alan kodu | +218 | ||||
| ISO 3166 kodu | LY | ||||
| Internet TLD | .ly ليبيا. | ||||
| |||||
Libya , resmi olarak Libya Devleti Kuzey Afrika'da Mağrip bölgesinde, kuzeyinde Akdeniz, doğusunda Mısır, güneydoğusunda Sudan, güneyinde Çad, güneybatısında Nijer, batıda Cezayir ve kuzeybatıda Tunus ile sınırlanmış bir ülkedir. Egemen devlet üç tarihi bölgeden oluşur: Tripolitania, Fezzan ve Cyrenaica. Neredeyse 1,8 milyon kilometre karelik (700.000 mil kare) bir alana sahip olan Libya, Afrika'nın dördüncü büyük ülkesi ve dünyanın en büyük 16. ülkesidir. Libya, dünyadaki herhangi bir ülkenin kanıtlanmış en büyük 10. petrol rezervine sahiptir. En büyük şehir ve başkent olan Trablus, Batı Libya'da bulunuyor ve üç milyondan fazla Libya'nın yedi milyon insanını barındırıyor. İkinci büyük şehir, doğu Libya'da bulunan Bingazi'dir. Latince adı Libya, Eski Yunanlılar ve Romalılar tarafından tüm Kuzey Afrika için kullanılan Nil'in batısındaki bölgenin (Λιβύη) ismine dayanmaktadır ve 1911'den itibaren İtalyan kolonizasyonu döneminde tekrar benimsenmiştir.
Libya, Iberomaurusian ve Capsian kültürlerinin torunları olarak Bronz Çağı'nın sonlarından beri Berberiler tarafından iskan edilmiştir. Fenikeliler batı Libya'da ticaret merkezleri kurdular ve eski Yunan kolonistleri doğu Libya'da şehir devletleri kurdular. Libya, Roma İmparatorluğu'nun bir parçası olmadan önce Kartacalılar, Persler, Mısırlılar ve Yunanlılar tarafından çeşitli şekillerde yönetildi. Libya, Hıristiyanlığın erken bir merkeziydi. Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra, işgallerin bölgeye İslam'ı getirdiği 7. yüzyıla kadar Libya bölgesi çoğunlukla Vandallar tarafından işgal edildi. 16. yüzyılda İspanyol İmparatorluğu ve Aziz John Şövalyeleri, 1551'de Osmanlı yönetimi başlayana kadar Trablus'u işgal etti. Libya, 18. ve 19. yüzyıl Berberi Savaşlarına karıştı. Osmanlı yönetimi, İtalyanların Libya'yı işgal etmesiyle sonuçlanan İtalyan-Türk Savaşı'na ve daha sonra 1934'ten 1947'ye kadar İtalyan Libya kolonisinde birleşen İtalyan Tripolitania ve İtalyan Cyrenaica (1911-1934) olmak üzere iki koloninin kurulmasına kadar devam etti. İkinci Dünya Savaşı sırasında Libya, Kuzey Afrika Harekatı'nda önemli bir savaş alanıydı. İtalyan nüfusu daha sonra düşüşe geçti.
Libya 1951'de bağımsız hale geldi. 1969'da bir askeri darbe Kral I. İdris'i devirdi. "Kansız" darbe lideri Muammer Kaddafi, ülkeyi 1969'dan ve 1973'teki Libya Kültür Devrimi'nden 2011 Libya İç Savaşı'nda devrilip öldürülene kadar yönetti. Başlangıçta iki yetkili Libya'yı yönettiğini iddia etti: Tobruk'taki Temsilciler Meclisi ve kendisini 2012'de seçilen Genel Ulusal Kongre'nin devamı olarak kabul eden 2014 Genel Ulusal Kongresi (GNC). Tobruk ve Trablus hükümetleri arasında BM öncülüğündeki barış görüşmelerinin ardından, 2015 yılında birleşik bir BM destekli Ulusal Mutabakat Hükümeti kuruldu ve GNC bunu desteklemek için dağıldı. O zamandan beri, Libya'nın bazı kısımlarının Tobruk ve Trablus merkezli hükümetler ile çeşitli aşiret ve İslamcı milisler arasında bölünmesiyle ikinci bir iç savaş patlak verdi. Temmuz 2017 itibarıyla, anlaşmazlığı sona erdirmek ve Libya Ulusal Ordusu ve Libya Merkez Bankası da dahil olmak üzere devletin bölünmüş kuruluşlarını birleştirmek için GNA ve Tobruk merkezli yetkililer arasında görüşmeler devam ediyor.
Libya, Birleşmiş Milletler (1955'ten beri), Bağlantısızlar Hareketi, Arap Birliği, İİT ve OPEC üyesidir. Ülkenin resmi dini İslam'dır ve Libya nüfusunun %96,6'sı Sünni Müslümanlardır.
Kaynak
- ↑ "Human Development Report 2019" (PDF). Birleşmiş milletler geliştirme programı. 10 December 2019. 10 December 2019 Alınmıştır.