XV. Louis

Kısaca

• XV. Louis,Dördüncü Louis,Fransa kralı Tam adı Louis le Bien Aimé Doğum Tarihi: 15 Şubat 1710 Ölüm Tarihi: 10 Mayıs 1774, 1715 & 1774 yılları arasında Fransa kralı olarak hüküm sürmüştür. Güçsüz yönetimiyle krallık otoritesinin zayıflamasına yol açmış, 1789 Fransız Devrimi'nin patlak vermesinde etkili olmuştur.

• Fransa kralı XIV. Louis'nin 1643-1715 torununun oğlu, Burgonya dükü Louis'yle Savoya'lı Marie Adelaide'nin oğluydu. Anne ve babasıyla hayatta kalan tek ağabeyi 1712'de öldüğü için, (XIV. Louis)'nin ölmesi üzerine (1 Eylül 1715) tahta çıktı. Şubat 1723'te reşit ilan edilmesine değin ülkeyi naip sıfatıyla Orleans dükü “II. Philippe” yönetti. Philippe, Louis'yi 1721'de İspanya kralı V. Felipe'nin kızı Mariana'yla evlendirdi.Philippe'in Aralık 1723'te ölmesinin ardından Louis, Conde 7. prensi Louis Henri'yi başnazırlığa atadı. Louis'nin Maraiana'yla evliliğini iptal eden Louis Henri onu devrik Polonya kralı (I. Stanislaw)'ın kızı Marie Leszczynska'yla evlendirdi.Louis'nin hocası Piskopos Kardinal Andre Hercule de Fleury 1726'da Louis Henri'nin yerine başnazır oldu.Öte yandan Polonya ve Fransa tahtları arasındaki akrabalık ilişkisi, Fransa'nın Polonya Veraset Savaşı'na (1733-1738) katılarak Avusturya ve Rusya'yla karşı karşıya gelmesine yol açtı.
• XV. Louis'nin siyasi konulardaki kişisel etkisi ancak Fleury'nin (1744)'te ölmesinden sonra belirgin duruma geldi. Louis, Fleury'nin yerine yeni bir başnazır atamayacağını ve bundan böyle yönetim işlerini tek başına yürüteceğini açıklamasına karşın, bakanlarının çalışmalarına ve ülke politikasına kesin bir yön veremeyecek kadar tembel ve kendine güvensiz bir insandı. Devlet yönetimi entrikacı bakanlardan ve saray çevrelerinden oluşan rakip gruplar arasında bölünüp yozlaşırken, o kendini saraya kapatarak bütün zamanını metresleriyle geçirme yolunu seçmişti. Bazıları siyasi yaşamda önemli rol oynayan bu kadınlardan, 1739&1741 arasında gözdesi olan Vintimille markizi Pauline de Mailly Nesle, Fransa'yı sonuçsuz kalan Avusturya Veraset Savaşı'nda (1740-1748) Avusturya ve İngiltere'ye karşı savaşa sokan gruba mali destek sağladı.Louis'nin Eylül 1745'te sarayın resmi evsahibesi (maitresse en titre) seçtiği Pompadour markizi Jeanne Antoinette Poisson ise, yönetimdeki nüfuzunu 1764'te ölene değin korudu.
• Gençliğinde Sevilen lakabıyla anılmasına karşın zamanla uyruklarının güvenini yitiren Louis'nin hükümdarlığının son yıllarında, Parlement'ların Yüksek Mahkeme kral tarafından çıkarılan yasaların yürürlüğe girmesini engelleme ayrıcalığına son verilerek, zayıflayan zayıflayan krallık otoritesi güçlendirilmeye çalışıldı. XIV. Louis'nin askıya aldığı bu ayrıcalık naiplik döneminde Parlement'lara yeniden tanınmıştı. Yargıçlar sonradan, États Généraux'nun toplantıya çağrılmamasından da yararlanarak kendilerini krallığın temel yasalarının savunucusu ilan etmiş ve taşra Parlement'larıyla Paris Parlement'ı arasında güçlü bir birlik kurarak taht karşısındaki konumlarını güçlendirmişlerdi.
• Böylece John Law'ın mali sistemine son vermişler, 1764'te Cizvitlerin Fransa'dan sürülmesinde önemli rol oynamışlar ve Bretanya'nın merkezi yönetimle bağlarını bir süre için koparmışlardı. Parlement'lar mali reformların önünde de büyük engel oluşturuyorladrı. Parlement'ların yetkilerini kötüye kullanmalarına son vermeye kararlı olan Adalet Bakanı Rene du Maupeou, 1711'de Paris Parlement'ının yetkilerini yargı işleriyle sınırladı ve yargı makamlarının satılması uygulamasına son verdi. Halkın muhalefetine karşın, yeni adalet sistemi XV. Louis'nin ölümüne değin etkin biçimde işledi.
• Ama XV. Louis'nin ardılı XVI. Louis'nin bu sisteme nedensiz yere son vermesi, 1789 Fransız Devrimi'nin koşullarını hazırlayarak Bourbon monarşisinin yıkılmasıyla sonuçlandı. XV. Louis'nin uzun hükümdarlık döneminin öteki önemli gelişmeleri, tahtın siyasi ve manevi otoritesinde görülen zayıflama ve dışişleriyle askeri konularda yaşanan başarısızlıklar oldu.