Muğla

Muğla, Türkiye'nin Ege Bölgesi'nde, topraklarının küçük bir kısmı Akdeniz Bölgesi içine giren, Ortaca, Dalaman, Fethiye, Marmaris, Milas, Datça ve Bodrum gibi ilçeleri olan ildir.

Tarihçe

Antik Karya bölgesinin en eski yerleşimlerinden biri olan Muğla, bilinen tarihi boyunca başlangıçta Anadolu'nun yerli halkı Karyalıların, ardından kısmen ve kısa dönemler halinde Mısır, Asur ve İskit işgallerinin, zamanla da özellikle kıyılarda Helenistik kolonizasyon hareketinin egemenliği altında kalmıştır. Önce Medler, daha sonra Persler Muğla'yı idareleri altında almışlar ve bölgeyi bir satrap aracılığıyla yönetmişlerdir.Büyük İskender’in ordularıyla gelişinde Muğla bölgesi bir Karya satrapı tarafından yönetilmekte idi.

Karya' isminin bölgeye MÖ 3400 yıllarında gelen kavimlere önderlik etmiş 'Kar' isimli bir komutandan kaynaklandığına ilişkin tezler öne sürülmektedir. Bölge çağlar boyunca Karya olarak anılmış, ve kuzeyde Söke, Aydın, Nazilli üzerinden başlayıp güneyde Dalaman çayının denize döküldüğü yerde biten Karya bölgesi, kuzeyinde Lidyalılar’ın, güneyinde Likyalılar’ın ve Anadolu içlerinde de Frigyalılar’ın hüküm sürdüğü bölgelere komşu olmuştur.

Kavimleri Karya bölgesine kıyılardan başlayan çok uzun bir süreçte nüfuz etmişlerdir.Knidos (Datça yarımadasının ucu) ve Halikarnas (Bodrum) ile başlayan Helen kolonizasyonu ile zamanla Daldala (Dalaman), Stratonikeia (Yatağan Eskihisar), Nakrasa (Karakuyu), Akassos (Bozüyük) ve Fethiye çevresinde de Telmessos, Xantos (Kınık), Patara (Minare) ve Tlos (Eşen) kentleri kurulmuştur.

M.Ö.334 yılında Karya'ya gelen Büyük İskender, Perslerin çekilmesiyle ortaya çıkmış kardeşlerarası bir saltanat kavgasıyla karşılaştı. Kardeşlerden Ada ve abisi ve kocası Hidrieus ile Mausolus ve kızkardeşi ve karısı Artemisia, diğer kardeş olan Piksodaros'un isyanı ile karşı karşıyaydılar ve bu nedenle kuzeye Alinda’ya (Karpuzlu) çekilmişlerdi. Ada Alinda'nın anahtarlarını Büyük İskender'e göndererek kendisini annesi olarak kabul etmesini istedi. İskender de bu isteği kabul ederek Ada'yı Karya satraplığına getirdi. Ancak ertesi yıl İskender'in Likya'ya geçmesiyle Piksodaros ablası satrap Ada'yı öldürerek yerine geçti. İskender'in haznedarı Filotas'ı satraplığa ataması da asayişi sağlamadı ve İskender'in uzaklaşmasıyla bölge Bergama ve Roma egemenliğine kadar (yaklaşık iki yüzyıl) sürecek bir anarşi döneminin içine düştü.395’te Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasıyla da Karya Bizans İmparatorluğu’nun içinde kaldı. Muğla ili tarihi kalıntılar açısından son derece zengin olup, sınırları içinde 103 ören yeri bulunmaktadır.

Coğrafya

Türkiye'nin güneybatı ucunda yeralan kuzeyinde Aydın, kuzeydoğusunda Denizli ve Burdur, doğusunda Antalya ile komşu, güneyinde Akdeniz ve batısında ise Ege Denizi ile çevrilidir.Toplam uzunluğu 1100 km'yi biraz aşan deniz kıyıları ile Muğla ülkemizin en uzun sahil şeridine sahip ilidir. En büyük ve il olmaya aday Fethiye ilçesidir. Muğla ilinde ayrıca iki büyük göl bulunmaktadır. Bunlar Milas ile Aydın ilinin Söke ilçesi sınırları dahiline yayılan Bafa Gölü ile Köyceğiz ilçesindeki Köyceğiz gölüdür. Önemli üç akarsuyu ise Çine Çayı (Yatağan'dan geçerken Yatağan Çayı), Esen Çayı (Seki beldesinden geçerken Seki Çayı) ve Ortaca-Dalaman arasında yer alan ve bu iki ilçe arasında sınır olarak kabul edilen Dalaman Çayı'dır.

iklim

Muğla, Akdeniz iklimi etkisinde kalmaktadır. Muğla şehrinin içinde bulunduğu Menteşe Yöresi'nde dağlar denize paralel uzanmaktadır. 800 m. yüksekliğe kadar olan alanlarda 'Asıl Akdeniz İklimi' ve daha yüksek alanlarda 'Akdeniz Dağ İklimi' hissedilir. Maksimum minimum sıcaklık değerleri, nemlilik, yağış miktarı ve hakim rüzgar yönleri yerel coğrafi koşullara göre değişmektedir. Metrekare'ye 1000 mm'den fazla yağış alan Muğla, orman oranı bakımından Türkiye'nin en zengin olan yörelerinden bir tanesidir. Ne var ki yağışların büyük çoğunluğu kış mevsiminde düşer ve yaz kuraklığı belirgindir. Dağların denize paralel uzanmasının ve yükseltinin bu yörede Ege Bölgesi'nin genelinin aksine daha fazla olmasının diğer bir sonucu olarak ulaşım doğu-batı yönünde zorlaşır ve nüfus seyrekleşir.

Muğla Ay Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl Ortalama yükseklik °C (°F) 10.1 (50.2) 10.7 (51.3) 14.3 (57.7) 18.6 (65.5) 24.4 (75.9) 29.8 (85.6) 33.5 (92.3) 33.4 (92.1) 29.2 (84.6) 23.3 (73.9) 16.2 (61.2) 11.2 (52.2) 21.2 (70.2) Ortalama düşük °C (°F) 1.5 (34.7) 1.6 (34.9) 3.5 (38.3) 7.0 (44.6) 11.4 (52.5) 16.3 (61.3) 19.8 (67.6) 19.6 (67.3) 15.1 (59.2) 10.3 (50.5) 5.4 (41.7) 3.0 (37.4) 9.5 (49.2) Ortalama yağış mm (inches) 216.4 (8.52) 170.7 (6.72) 119.2 (4.69) 71.5 (2.81) 49.5 (1.95) 26.6 (1.05) 10.3 (0.41) 11.3 (0.44) 21.2 (0.83) 62.6 (2.46) 160.7 (6.33) 237.8 (9.36) 1.157,8 (45.57) Ortalama yağmurlu günler 13.2 12.3 10.6 9.9 7.6 3.5 1.8 1.5 2.7 5.9 9.8 13.9 92.7 Ortalama bağıl nem (%) 76 76 72 67 61 52 45 47 50 62 73 80 63 Ortalama aylık güneş ışığı saatleri 127.1 140 189.1 213 263.5 306 331.7 331.7 288 229.4 153 114.7 2.687,2 Source 1: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Source 2: Weatherbase

Nüfus

Muğla ili TÜİK 2011 Nufus Kayıt Sistemi İstatistik Bilgileri
	İl/İlçe merkezi			Belde/Köy			Toplam
Muğla	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın
Merkez	62.635	31.976	30.659	34.572	17.250	17.322	97.207	49.226	47.981
Bodrum	34.866	18.221	16.645	96.124	49.435	46.689	130.990	67.656	63.334
Dalaman	24.594	12.770	11.824	10.221	5.288	4.933	34.815	18.058	16.757
Datça	10.888	5.660	5.228	6.116	3.091	3.025	17.004	8.751	8.253
Fethiye	81.467	40.955	40.512	111.419	56.622	54.797	192.886	97.577	95.309
Kavaklıdere	2.910	1.466	1.444	8.084	4.036	4.048	10.994	5.502	5.492
Köyceğiz	8.907	4.371	4.536	24.424	12.408	12.016	33.331	16.779	16.552
Marmaris	31.397	16.505	14.892	50.513	27.627	22.886	81.910	44.132	37.778
Milas	54.068	27.138	26.930	73.026	37.102	35.924	127.094	64.240	62.854
Ortaca	26.858	13.487	13.371	16.062	8.132	7.930	42.920	21.619	21.301
Ula	5.557	2.728	2.829	17.881	8.973	8.908	23.438	11.701	11.737
Yatağan	18.366	9.216	9.150	27.369	13.657	13.712	45.735	22.873	22.862
Toplam	362.513	184.493	178.020	475.811	243.621	232.190	838.324	428.114	410.210

Eğitim

Yüksek Öğretim

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (Eski adı: Muğla Üniversitesi), 3 Temmuz 1992 tarihinde 3837 sayılı Kanun ile Muğla'da kurulmuş olan devlet üniversitesidir.Üniversitenin kuruluşunda Fen-Edebiyat, Su Ürünleri Teknik Eğitim ve İktisadî ve İdari Bilimler Fakülteleri, Fen ve Sosyal Bilimler Enstitüleri, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu yer almıştır. 132 bölüm/program, 36 ana bilim dalında 37000 öğrenciye; 1200 öğretim elemanı ve 900’e yaklaşan idarî personel ile eğitim-öğretim hizmeti verilmektedir. 31 Mayıs 2012 tarihi itibariyle adı Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi olarak değişmiştir.

Ekonomi

Endüstri

İlin Yatağan ilçesinde Yatağan Termik Santralı, Yeniköy'de Yeniköy Termik Santralı, Kemerköy'de Kemerköy Termik Santralı vardır. İlin maden yatakları zengindir. Bu sektörde Yatağan linyit rezervleri ve Fethiye krom yatakları ilk kalemde sayılabilir. Muğla ayrıca önemli bir mermercilik merkezidir. Bu enerji ve madencilik üretim tesisleri dışında sanayiye dönük büyük girişimler bulunmamaktadır. Ekonomi özellikle turizm ve tarıma dayalıdır. Ayrıca Dalaman ilçesinde Kağıt Fabrikası (eski adı SEKA, yeni adı MOPAK) bulunmaktadır.

Ulaşım

Muğla, dünyaca ünlü turizm merkezlerine yakın olmasından dolayı gelişmiş karayolu bağlantılarına sahiptir. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerden ve ülkenin diğer bölgelerinden gelip Marmaris, Fethiye ve Bodrum gibi önemli turizm merkezlerine ulaşan karayolları Muğla'dan geçer. D 320, D 400 ve D 550 karayolları Muğla'da başlar veya sonlanır. Muğla'dan Türkiye'nin diğer şehirlerine aktarmasız olarak ulaşmak mümkündür. Ayrıca ilçelerine özellikle yaz mevsiminde sürekli olarak otobüs ve minibüslerle seferler yapılır.

Kültür

Milas Halısı

Ülkemizin dünyaca kabul gören el sanatlarından birisi de Milas halısıdır. Uluslararası bir beğeni kazanan halılar içerisinde Milas halısının ilk örneklerinin 16 yüzyılda dokunduğu 18-19 yüzyıllarda ise dünya halıcılık sektöründe aranan bir ürün haline geldiği bilinmektedir. Milas halısı yüne yün olarak çift düğüm tekniği ile yüzyıllardan bu yana kadar dokuna gelmiş kirkitli bir dokuma türüdür. Klasik, Barok ve Madalyonlu olarak çeşitlendirilen halılar en çok rağbet gören türlerdir.

Muğla Mutfağı

Zengin bitki örtüsünün oluşturduğu Muğla mutfağı, doğada yetişen her tür sebzeyi kullanmayı başarmış. Genellikle zeytinyağlıların ağırlıkta olduğu bu mutfakta zengin et yemeklerine de rastlamak mümkün.Ege beslenmesinin genel özelliklerini Muğla mutfağında da görmek mümkündür. Sebze ve yabanıl bitkiler, zeytinyağlılar yöre beslenmesinde önemli bir yer tutar. Bölge nüfusunun büyük bir kısmını oluşturan Yörükler arasındaysa beslenmenin temel öğeleri et ve süttür. Sebze kurutma, pekmez, reçel, tarhana, keşkek yapımına dayalı ev içi beslenme geleneği, toplumsal değişime koşut bir süreç izler. Seracılığın yörede yaygınlaşmasının ardından, meyva ve sebze üretimi pazara yönelik bir nitelik kazanmıştır.

• Muğla yemekleri

1. Çorbalar : Tarhana, ara ve dutmeş
2. Et: Çopur, Et Terbiyelisi, Döş Dolması, Büryan, Balıklen, Karın kumbar dolması,Çökertme
3. Sebzeler: Çıntar Kavurması, Ot Ekşilemesi, Galli Patlıcan, Ebegümeci Kavurması, Börülce Kavurması, Teltorlu Börülce,hardal haşlaması,sirken otlaşı, ekşili biber,
4. Hamur İşleri-Tatlılar: Keşkek, Saç Böreği, Yalankı, Zerde, Katmer, Badem ve cevizli sucuk, Üzüm köftesi, Ballı Kabak, hoşmerim

Yerel Etkinlikler

Etkinlik İsmi	Yer	Tarih	Düzenleyen
ORTAKENT-YAHŞİ DEVE GÜREŞİ FESTİVALİ	Bodrum	02 Ocak	Ortakent-Yahşi Belediye Başkanlıkları
GELENEKSEL DEVE GÜREŞİ	Yatağan	Ocak 3.Haftası	Yatağan Belediye Başkanlığı
MİLAS GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK FUARI	Milas	04-07 Mart	Milas Ticaret ve Sanayi Odası
YEŞİL ÜZÜMLÜ KUZU GÖBEĞİ FESTİVALİ	Fethiye	Nisan 1.Haftası	Yeşil Üzümlü Belediye Başkanlığı
UÇURTMA ŞENLİĞİ	Datça	Nisan	Reşadiye Kazım Yılmaz İlköğretim Okulu
BADEMLİ PİLAV GÜNÜ	Datça	Nisan	Özcan Yılmaz Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi
PEDASA ŞENLİKLERİ	Bodrum	30 Nisan – 02 Mayıs	Konacık Belediye Başkanlığı
MARMARİS YACHT CHARTER SHOW	Marmaris	09-13 Mayıs	Marmaris International Yacht Club
OYUNCAK ŞENLİĞİ	Datça	Mayıs 2.-3.Haftası	Datça Belediye Başkanlığı
ULUSLAR ARASI GÖCEK REGATTA Fethiye	19 Mayıs – 10 Kasım	Göcek Yat Klubü Spor Derneği
ÇALIŞ KARNAVALI	Fethiye	Mayıs 2 veya 3 Haftası	Fethiye Belediye Başkanlığı - Çalış Turizm ve Tanıtma Der.-FETAV
KADIKÖY YAĞLI PEHLİVAN GÜREŞLERİ	Fethiye	Mayıs 3.Haftası	Kadıköy Belediye Başkanlığı
RESİM ŞENLİĞİ	Datça	Mayıs	İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
GELENEKSEL ORTACA TARIM, ÇEVRE VE TURİZM FESTİVALİ	Ortaca	Haziran 1.Haftası	Ortaca Belediye Başkanlığı
GENÇLİK KÜLTÜR VE SANAT FESTİVALİ	Yatağan	Haziran 2.Haftası	Yatağan Belediye Başkanlığı
ÖLÜDENİZ KÜLTÜR VE SANAT FESTİVALİ	Ölüdeniz	Haziran 3.-4.Haftası	Ölüdeniz Belediye Başkanlığı
AMİRAL TURGUTREİS’İ ANMA ŞENLİKLERİ	Turgutreis	23-25 Haziran	Turgutreis Belediye Başkanlığı
NİF KİRAZ ŞENLİĞİ	Fethiye	Haziran 4.Haftası	Arpacık Köyü Muhtarlığı
MARMARİS BALE GÜNLERİ	Marmaris	Haziran	Marmaris Belediye Başkanlığı
ULUSLARARASI MARMARİS KADIN VE SANAT FESTİVALİ	Marmaris	08-27 Mart	Kalimerhaba Derneği
HERMİAS DENİZ ŞENLİĞİ VE BALIKÇILIK FESTİVALİ	Güllük	Temmuz 1.Haftası	Güllük Belediye Başkanlığı
V.ÖREN MELİH CEVDET ANDAY ŞİİR GÜNLERİ VE KÜLTÜR ŞENLİĞİ ETKİNLİKLERİ	Milas	08-10 Temmuz	Ören Belediye Başkanlığı
BAYIR GELENEKSEL BOĞA GÜREŞLERİ VE MERMERCİLİK FESTİVALİ	Merkez	15-17 Temmuz	Bayır Belediye Başkanlığı
MENTEŞE BEŞPINAR YAĞLI PEHLİVAN GÜREŞ FESTİVALİ	Kavaklıdere	Temmuz	Menteşe Belediye Başkanlığı
D-MARİN TURGUTREİS ULUSLAR ARASI KLASİK MÜZİK FESTİVALİ	Turgutreis	21 Temmuz	Doğuş Holding
GELENEKSEL YAYLA KARAÇULHA ŞENLİKLERİ	Fethiye	Temmuz-Ağustos	Karaçulha Belediye Başkanlığı
ULUSLARARASI GÜMÜŞLÜK KLASİK MÜZİK FESTİVALİ	Gümüşlük	Temmuz-Ağustos-Eylül	Gümüşlük Belediye Başkanlığı - Gümüşlük Kültür ve Sanat Derneği
KÖYCEĞİZ ALTIN ASLAN TÜRK FİLMLERİ FESTİVALİ	Köyceğiz	Ağustos	Köyceğiz Belediye Başkanlığı
GELENEKSEL YAĞLI PEHLİVAN GÜREŞLERİ	Fethiye	Ağustos 2.Haftası	Seki Belediye Başkanlığı
ULUSLARARASI BALE FESTİVALİ	Bodrum	14 Ağustos – 01 Eylül	Kültür ve Turizm Bakanlığı (Devlet Opera ve Balesi Gen.Müd.) Bodrum Belediye Başkanlığı
KAVAKLIDERE BAKIR, MERMER, KÜLTÜR VE SANAT FESTİVALİ	Kavaklıdere	Ağustos	Kavaklıdere Belediye Başkanlığı
YÖRÜK KÜLTÜR VE SANAT ŞÖLENİ	Fethiye	Ağustos	Boğalar Köyü Muhtarlığı
SİNEMA VE KÜLTÜR FESTİVALİ	Datça	Eylül 1.Haftası	Datça Belediye Başkanlığı