Nef'i

Kısaca

• Nef'î Asıl adı Muhammed 17. yüzyıl Osmanlı şairlerindendir. Doğum Tarihi: 1572 Ölüm Tarihi: 1635 Kasidede gerçek bir varlık göstermiş ve gerek kendi zamanında, gerekse sonraki yüzyıllarda kaside yazan bütün şairlere etki etmiştir.
• Asıl adı Muhammed olan Nef'i 1572 yılında Erzurum'un (Hasankale)'sinde doğdu. Bundan dolayı devrin kaynakları Nef'i'den Erzenü'r-Rumî diye söz ederler. Babası ülkesinin etrafından Sipahi (Mehmed Bey) diye anılan bir kişidir. Daha küçük yaşlardan itibaren güçlü bir “eğitim” gördü. Öğrenimini Hasankale'de yapmış, sonra Erzurum'a gelerek devam ettirmiştir.
• Türk edebiyatının ünlü eserlerini okudu, (Arapça ve Farsça) öğrendi. Nef'i Erzurum'da öğrenimini sürdürürken genç yaşında şiir yazmaya da başlamıştır. İlk mahlası (Zarrî) "zararlı"dır. (1585) Erzurum defterdarı olan Gelibolulu (Müverrih Ali), şiirlerini görmüş, beğenmiş ve bu genç şaire Nef'i "nafi, yararlı" mahlasını vermiştir.
• Padişah I. Ahmet zamanında İstanbul'a geldi. Devlet hizmetine girdi ve bir süre farklı memurluklarda çalıştı. Daha sonraları II. Osman ve IV. Murad dönemlerinde yıldızı parladı ve sarayla yakın bir ilişki kurdu. Hicviyeleri ile bilinen Nef'î yazdığı hicivlerle dönemin birçok isminin nefretini ve öfkesini üstüne çekti. Dönemin müftüsü Nef'i yi öven ancak içeriğinde Nef'i ye kâfir diyen bir beyit söylemiştir. Nef'i de buna karşılık olarak “Müftü efendi bize kâfir demiş Tutalım ben O'na diyem müselman Lâkin varıldıktan ruz-ı mahşere İkimiz de çıkarız orda yalan” diyerek cevap vermiştir.

• Yine de uzunca bir süre (IV. Murat) tarafından korundu, daha sonraları IV. Murat kendisinden “hiciv” yazmamasını rica etti. Her ne kadar Nef'î padişah IV. Murat'a bu konuda söz verse de, kalemini durduramayıp Vezir “Bayram Paşa” hakkında bir hicviye kaleme aldı. Bu hicviyesinden ötürü, 1635 yılında, sarayın odunluğunda kementle boğularak öldürüldü. Sonra cesedi İstanbul boğazı'nda denize atılmıştır. Halk arasında (Nef'i) efendinin ölümü hakkında şöyle bir rivayet geçmektedir Nef'i çok iyi bir (şair) olduğu için infazından vazgeçilmiştir. Padişaha gönderilecek belge yazılırken Nef'i de oradadır. Belgeyi bir zenci yazmaktadır ve kâğıda mürekkep damlatır. Nef'i de bu olay üzerine (Mübarek teriniz damladı efendim) diyerek yaşama şansını kaybetmiştir

Çalışmaları

• Onu ölüme sürükleyen “hiciv edebiyatında” çok başarılı olduğu aşikârdır. Hicvin yanı sıra (övgü) edebiyatıyla da göz doldurmuştur, bugün dîvân edebiyatının en beğenilen kasidelerinden bir çoğu onun eseridir. Yazdığı kasideler güçlü tekniği ve değişik ahengi ile fark yaratır. Zaman zaman kasidelerinde gördüğümüz aşırı (süs ve abartılar) bile, güzel ahengi ile sunîlikten uzak doğal bir havadadır.

Eserleri

Sihâm-ı Kazâ (Hiciv şiirleri)..

Türkçe divan..

Farsça Dîvan..