Nevşehir

Nevşehir,Nevşehir ilinin merkezi olan şehirdir ilinin doğusunda Kayseri, kuzeyinde Yozgat ve Kırşehir, batısında Aksaray, güneyinde Niğde bulunmaktadır.Nevşehir, tarih ve doğanın iç içe geçerek, bütünsel bir güzellik sergilediği beldeleri ve bölgede yaşamış uygarlıkların zenginleştirdiği kültürel birikimi ile Türkiye’nin eşsiz turizm cennetlerinden biridir.

Kökenbilim

Nevşehir, ilk dönemlerde “Nyssa”, daha sonraki dönemlerde “Soandos Nisa” ve “Muşkera” adları ile anılmıştır. Osmanlı döneminde, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa sadrazam olduğunda “Muşkera” adını değiştirerek kente “Yenişehir” anlamına gelen Nevşehir adını vermiştir.

Tarihçe

Bölgede yapılan az sayıdaki prehistorik araştırmalardan Neolitik (M.Ö. 7 bin) dönemine ait yerleşmeler saptanmıştır. M.Ö.1600’lerde Hitit Krallığı’nın egemenliği altında olan kente, M.Ö. 12 yüzyılda göç kavimlerinin, M.Ö. 7. yüzyılda Kimmer ve İskitlerin saldırıları yaşanmıştır. Nevşehir, M.Ö. 680 - 610 yıllarında Asur ve M.Ö. 610 - 550 yıllarında Med egemenliğinin ardından Perslerin yönetimine girerek Kappadokia Satraplığı içinde yer almıştır. M.Ö. 332 yılında Pers soylularından I. Ariarathes bağımsız Kappadokia Krallığı’nı kurmuştur. M.S.17 yılında Roma İmparatorluğu’na katılan Nevşehir sonra, Persler, Sasaniler daha sonra da Anadolu Selçuklu Devleti yönetimine girmiştir. Bölge 1097 yılında Haçlıların eline geçmiştir. Daha sonra İlhanlı ve 1398’de Karamanoğulları yöreye egemen olmuşsa da aynı yıl Sultan I. Bayezit Nevşehir’i Osmanlı topraklarına katmıştır. 1402 yılında Bayezit’in Timur’a yenilmesiyle bölge Karamanoğulları yönetimine geçmiş 1466’da da kesin olarak Osmanlı egemenliğine girmiştir. 1954 yılında da il olmuştur.

Günümüzde bölge, birbirinden güzel kaya kiliseleri, doğal güzellikleri, vadileri ve yeraltı şehirleriyle bir açık hava müzesi durumundadır.Dünyaca ünlü Türk düşünürü Hacı Bektaş-ı Veli ile Osmanlı döneminin ünlü sadrazamlarından Damat İbrahim Paşa’nın bu bölgede yaşamış olmaları da kültür ve turizm hareketlerinin olumlu yönde gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.

Coğrafya

İklim

Nevşehir, yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçen tipik karasal iklim özelliğine sahiptir.

Nevşehir Ay Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl En yüksek °C (°F) 18.6 (65.5) 18.8 (65.8) 28.0 (82.4) 31.6 (88.9) 32.6 (90.7) 34.2 (93.6) 39.5 (103.1) 38.2 (100.8) 35.2 (95.4) 32.0 (89.6) 24.0 (75.2) 23.0 (73.4) 39.5 (103.1) Ortalama yükseklik °C (°F) 3.7 (38.7) 4.9 (40.8) 9.9 (49.8) 15.6 (60.1) 20.3 (68.5) 24.8 (76.6) 28.3 (82.9) 28.5 (83.3) 24.5 (76.1) 18.1 (64.6) 11.1 (52.0) 5.7 (42.3) 16.3 (61.3) Ortalama düşük °C (°F) −3.8 (25.2) −3.2 (26.2) 0.3 (32.5) 4.9 (40.8) 8.5 (47.3) 11.3 (52.3) 13.4 (56.1) 13.3 (55.9) 10.1 (50.2) 6.5 (43.7) 1.8 (35.2) −1.8 (28.8) 5.1 (41.2) En düşük °C (°F) −21.2 (−6.2) −21.1 (−6.0) −18.0 (−0.4) −10.7 (12.7) −2.3 (27.9) 2.0 (35.6) 5.3 (41.5) 3.1 (37.6) 0.5 (32.9) −6.8 (19.8) −14.0 (6.8) −18.1 (−0.6) −21.2 (−6.2) Ortalama yağış mm (inches) 42.7 (1.68) 41.4 (1.63) 44.1 (1.74) 54.0 (2.13) 59.1 (2.33) 28.6 (1.13) 11.8 (0.46) 6.5 (0.26) 13.6 (0.54) 36.3 (1.43) 38.8 (1.53) 48.9 (1.93) 425.8 (16.79) Ortalama yağmurlu günler 11.7 12.5 12.8 13.1 12.9 7.5 3.4 2.7 3.9 7.9 9.5 12.2 110.1 Ortalama aylık güneş ışığı saatleri 99.2 109.2 167.4 195 266.6 327 372 359.6 288 204.6 138 93 2.619,6 Source: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü [1]

Nufus

Nevşehir ili TÜİK 2011 Nufus Kayıt Sistemi İstatistik Bilgileri
	İl/İlçe merkezi			Belde/Köy			Toplam
Nevşehir	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın
Merkez	88.170	43.369	44.801	32.435	16.579	15.856	120.605	59.948	60.657
Acıgöl	5.816	2.909	2.907	14.566	7.272	7.294	20.382	10.181	10.201
Avanos	12.497	6.139	6.358	22.228	11.018	11.210	34.725	17.157	17.568
Derinkuyu	10.678	5.285	5.393	11.279	5.595	5.684	21.957	10.880	11.077
Gülşehir	8.961	4.346	4.615	15.101	7.371	7.730	24.062	11.717	12.345
Hacıbektaş	5.075	2.455	2.620	6.563	3.154	3.409	11.638	5.609	6.029
Kozaklı	7.046	3.442	3.604	8.159	3.949	4.210	15.205	7.391	7.814
Ürgüp	19.219	9.487	9.732	15.454	7.585	7.869	34.673	17.072	17.601
Toplam	157.462	77.432	80.030	125.785	62.523	63.262	283.247	139.955	143.292

Müzeler

• Nevşehir müzesi
• Ürgüp Müzesi
• Hacı Bektaş-ı Veli Müzesi
• Hacı Bektaş Arkeoloji ve Etnografya Müzesi
• Göreme Açık Hava Müzesi

Yerel Etkinlikler

• Bisiklet Yarışması 1-2 Temmuz
• Refik Başaran Kültür ve Sanat Şenliği 10 Ağustos
• Hacı Bektaş-ı Veli Anma Törenleri 16-18 Ağustos
• Avanos Uluslararası Turizm ve El Sanatları Festivali 7-9 Eylül
• Şarap Yarışması 11-14 Ekim
• Bağbozumu Festivali 11-15 Ekim

Yöre Mutfağı

Nevşehir ve yöresi yemeklerinin malzemeleri pek fazla olmamakla birlikte bölgesel denebilecek yemekleri vardır. Genellikle et tüketimi fazladır. Yörede sebzeciliğe de önem verildiğinden birçok sebzeyi kendileri yetiştirmekte ve yemeklerinde kullanmaktadırlar. Bölge, şarapları ile de ünlüdür. Yöre mutfağından bazı örnekler aşağıdadır:

• Çorbalar; tarhana, düğü, kesme, sütlü, patates çorbaları ve katma aşı.
• Yemekler; ağpakla (fasulye, kemikli et) , soğanlama, dıvıl (patates ve bulgur), cacık, ayva dolması, çanak (et ve sebze) , Nevşehir tavası (et) , zerdi pilavı, sızgıt (kışlık et kavurma), kömbe (bazlama) , kışlık ekmek (yufka), pastırma, sucuk.
• Tatlılar; bulama (un, pekmez, ceviz) , aşure, irmik tatlısı, dalaz (yumurta, süt, un, yağ, bal veya şeker), aside (un, pekmez veya şeker), hoşaf. Yörede kaliteli şarap üretimi de yapılmaktadır.