Telefon

Kısaca

• Telefon birbirinden uzak yerlerde bulunan kişiler ve düzenekler arasında bilgi alışverişini sağlayan elektrikli ses alıp verme aygıtıdır. Telefonun çalışmasında ana ilke ağızdan çıkan ses dalgalarının önce elektrik sinyallerine çevrilmesi, bu sinyallerin çeşitli gönderme yöntemleriyle uzağa iletilmesinden sonra, bu defa elektrik sinyallerinin yeniden kulakla duyulabilecek ses dalgalarına çevrilmesidir.Önce kentlerde kurulan telefon şebekeleri daha sonra kentlerarası, uluslararası düzenekler durumuna dönüşmüş ve uydular aracılığıyla dünyanın her köşesinin birbiriyle iletişimi sağlanmıştır.

Sözcüğün Kökeni

• Telefon sözcüğü Eski Yunancada Telos “Uzak” veya Phone “Ses” sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur. Dilimize Fransızca telephone’den geçmiştir. Dilbilimci (Nurullah Ataç) telefon sözcüğüne Türkçe karşılık olarak uzak-konuşur sözcüğünü türetmiştir. Bu sözcüğün Türkçeye geçirilmesi istenmiş ama halk bu sözcüğü kullanmadığı için yeniden telefon sözcüğü kullanılmıştı. Muhtelif lugatlerde telefon manasında alısün ve çınka sözcükleri de yer almaktadır.

İlk Telefon

• Konuşmaları açıkça aktaran ilk telefon aleti, Charles Sumner Tainter ve Alexander Graham Bell tarafından geliştiren Radyofon adlı aygıttır. İki bilim adamı, bu aygıtla ilk başarılı denemeyi 15 Şubat 1880 günü gerçekleştirdiler. Verici Washington'da, 13.Cadde'deki Franklin School'un tepesine konmuştu. Tainter, ahizeyi eline alarak konuşmaya başladı: 'Bay Bell... Bay Bell... Beni duyabiliyorsanız, lütfen pencerenin önüne gelip şapkanızı sallayın.' Az sonra Bell, 14.Cadde'de bulunan laboratuvarının penceresine geldi. Elinde şapkası vardı. Bir an durdu, sonra şapkasını sallamaya başladı.

Temel prensipler

Sabit hatlı telefon kurulum şeması.

Düz eski telefon hizmeti (POTS) olarak da bilinen geleneksel bir sabit telefon sistemi, hem yalıtılmış ses tellerini hem de telefon hattındaki aynı bükümlü çift tel üzerinde hem kontrol hem de ses sinyallerini taşır. Kontrol ve sinyalizasyon ekipmanı üç bileşenden, zil, kanca anahtarı ve bir kadrandan oluşur. Zil sesi ya da sesli uyarı, ışık ya da diğer aygıt (A7), kullanıcıyı gelen aramalara bildirir. Hooks anahtarı, kullanıcının çağrıyı cevaplamak veya bir çağrı başlatmak için el cihazını aldığı merkezi ofise sinyal verir. Varsa, arama sırasında abonenin merkez bürosuna bir telefon numarası iletmesi için bir kadran kullanılır. 1960'lı yılların kadranlarına kadar neredeyse sadece döner teknolojiyi kullanmış, bu durum yerini butonlu telefonlar (A4) ile çift tonlu çoklu frekanslı sinyalleme (DTMF) almıştır.

Tel hatlı telefon hizmetinin en büyük masrafı dış tel tesisidir. Telefonlar, gelen ve giden konuşma sinyallerini tek bir çift tel üzerinde iletir. Bükülmüş bir çift hat, elektromanyetik paraziti (EMI) reddeder ve tek bir telden veya bükülmemiş bir çiftden daha iyi bir karışma sağlar. Mikrofondan gelen güçlü çıkış sinyali (verici) hibrid bobin (A3) ve diğer bileşenler dengesizliği dengelediği için zayıf gelen hoparlör (alıcı) sinyalini yan dengesizlikği karşılamaz. Bağlantı kutusu (B) yıldırımı (B2) durdurur ve hat uzunluğunun sinyal gücünü maksimize etmek için hattın direncini (B1) ayarlar. Telefonlar iç hat uzunlukları için benzer ayarlara sahiptir (A8). Galvanik korozyonu azaltmak için hat gerilimleri toprakla karşılaştırıldığında negatiftir. Negatif voltaj tellere doğru pozitif metal iyonları çeker.