Uluslararası Fonetik Alfabesi
| Uluslararası Fonetik Alfabesi | |
|---|---|
 | |
| Tip | Alfabe, kısmen featural
|
| Diller | Herhangi bir dilin fonetik ve fonemik transkripsiyonunda kullanılır |
Zaman dilimi | 1888'den beri |
Ana sistemler | Paleotip alfabesi
|
| Yön | Soldan sağa |
| ISO 15924 | Latn, 215 |
Unicode takma adı | Latince |
Uluslararası Fonetik Alfabesi veya The International Phonetic Alphabet (IPA) Latin alfabesini esas alan alfabetik notasyonun alfabetik sistemidir. 19. Yüzyıl sonlarında Uluslararası Fonetik Birliği tarafından konuşulan dilin seslerinin standart bir temsili olarak tasarlandı. IPA, sözlükbilimciler, yabancı dil öğrencileri ve öğretmenleri, dilbilimciler, konuşma dili patologları, şarkıcılar, aktörler, yerleşik dil yaratıcıları ve çevirmenler tarafından kullanılır.[1]
IPA, sadece sözlü dilin bir parçası olan konuşma niteliklerini temsil etmek üzere tasarlanmıştır: telefonlar, fonemler, tonlama ve kelimelerin ve hecelerin ayrılması. Diş gıcırdatması, lisping ve yarık dudak ve yarık damak ile yapılan sesler, geniş bir simge kümesi, Uluslararası Fonetik Alfabeye yapılan uzantılar gibi ek nitelikleri göstermek için kullanılabilir.[1]
IPA sembolleri, iki temel tipteki bir veya daha fazla eleman, harflerden ve aksanlardan oluşur. Örneğin, ⟨t sound İngilizce harfinin sesi IPA’da tek bir harfle, [t] veya bir harf artı diacritics, [t̺ʰ] ile ne kadar kesin olmak istediğine bağlı olarak kopyalanabilir. Genellikle, eğik çizgiler geniş veya fonemik transkripsiyonu işaret etmek için kullanılır; bu nedenle, /t/ bağlama ve dile bağlı olarak [t̺ʰ] veya [t] değerinden daha az belirgindir ve bunlara atıfta bulunabilir.[1]
Bazen Uluslararası Fonetik Birliği tarafından harfler veya aksanlar eklenir, kaldırılır veya değiştirilir. 2005'teki en son değişiklikten itibaren, IPA'da 107 harf, 52 aksan ve dört prosodik işaret bulunmaktadır. Bunlar, bu makalede ve IPA'nın web sitesinde yayınlanan geçerli IPA çizelgesinde gösterilmiştir.[1]
Tarihçe
1886'da, Fransız dilbilimci Paul Passy liderliğindeki bir grup Fransızca ve İngiliz dil öğretmeni, 1897'den sonra Uluslararası Fonetik Birliği (Fransızca, Association phonétique internationale) olarak kurdu. Orijinal alfabesi Romic alfabesi olarak bilinen İngilizce için bir yazım reformuna dayanıyordu, ancak diğer diller için kullanılabilir kılmak için, sembollerin değerlerinin dilden dile değişmesine izin verildi. Örneğin, ses [ʃ] (ayakkabıdaki ses) aslen İngilizce'deki ⟨c⟩ harfiyle, ancak Fransızca'daki ⟨ch⟩ digrafiyle temsil edildi. Bununla birlikte, 1888'de, alfabe diller arasında tekdüze olacak şekilde revize edildi, böylece gelecekteki tüm revizyonlar için temel sağlandı. IPA yapma fikri ilk önce Paul Jesy'ye yazdığı bir mektupta Otto Jespersen tarafından önerildi. Alexander John Ellis, Henry Sweet, Daniel Jones ve Passy tarafından geliştirilmiştir.[1]
Kuruluşundan bu yana, IPA bir dizi revizyon geçirmiştir. 1890'lardan 1940'lara kadar yapılan revizyon ve genişletmelerden sonra IPA, 1989'daki Kiel Sözleşmesine kadar esasen değişmeden kaldı. 1993 yılında, orta sesli harfler için dört harf eklenmesi ve sessiz harflerle ilgili harflerin kaldırılmasıyla küçük bir revizyon gerçekleştirildi. Alfabe en son Mayıs 2005'te labiodental flep için bir harf eklenerek revize edildi. Sembollerin eklenmesi ve çıkarılmasının yanı sıra, IPA'daki değişiklikler büyük ölçüde sembollerin ve kategorilerin yeniden adlandırılmasından ve yazı tiplerinin değiştirilmesinden ibarettir.[1]
Konuşma patolojisi için Uluslararası Fonetik Alfabesine uzantılar 1990 yılında oluşturulmuş ve 1994 yılında Uluslararası Klinik Fonetik ve Dilbilim Derneği tarafından resmen kabul edilmiştir.[1]