Filipinler
Filipinler Cumhuriyeti | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
Slogan: "Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa"[1] "Tanrı, İnsanlar, Doğa ve Ülkeler İçin" | |||||
| Başkent | Manilaa 14°35′N 120°58′E / 14.583°N 120.967°E | ||||
| En büyük şehiri | Quezon şehiri 14°38′N 121°02′E / 14.633°N 121.033°E | ||||
| Resmi diller | |||||
| Tanınan bölgesel diller | |||||
| İsteğe bağlı dillerb | |||||
| Etnik gruplar (2010[3]) |
| ||||
| Din |
| ||||
| Demonim(ler) | Filipince
| ||||
| Hükümet | Üniter başkanlık anayasal cumhuriyet | ||||
• Başkan | Rodrigo Duterte | ||||
| Leni Robredo | |||||
| Aquilino Pimentel III | |||||
| Pantaleon Alvarez | |||||
| Maria Lourdes Sereno | |||||
| Yasama organı | Kongre | ||||
| Senato | |||||
| Temsilciler Meclisi | |||||
| Cumhuriyetin oluşumu | |||||
| 12,Haziran, 1898 | |||||
| 10,Aralık, 1898 | |||||
| 21,Ocak 1899 | |||||
| 24,Mart, 1934 | |||||
| 14,Mayıs 1935 | |||||
| 4,Temmuz, 1946 | |||||
| 2,Şubat 1987 | |||||
| Alan | |||||
• Toplam | 300.000 km2 (115.831 sq mi) (72.) | ||||
• Su (%) | 0.61[5] (Içsular) | ||||
• toprak | 298.170 km2 115,120 sq mi | ||||
| Nüfus | |||||
• 2015 nüfus sayımı | 100,981,437[6] (12.) | ||||
• Yoğunluk | 336.60/km2 (871.8/sq mi) (43.) | ||||
| GDP (PPP) | 2017 tahmini | ||||
• Toplam | $873.966 milyar[7] | ||||
• Kişi başına | $8,223[7] | ||||
| GDP (nominal) | 2017 tahmini | ||||
• Toplam | $348.593 milyar[7] | ||||
• Kişi başına | $3,280[7] | ||||
| Gini (2012) | 43.0[8] orta · 44. | ||||
| HDI (2015) | orta · 116. | ||||
| Para birimi | Peso (Filipino: piso) (₱) (PHP) | ||||
| Saat dilimi | UTC+8 (PST) | ||||
• Yaz (DST) | UTC+8 (Gözlenmemiştir) | ||||
| Tarih formatı |
| ||||
| Sürüş tarafı | sağ[10] | ||||
| Alan kodu | +63 | ||||
| Internet TLD | .ph | ||||
| |||||
Filipinler resmî adıyla Filipinler Cumhuriyeti (Filipince : Republika ng Pilipinas ) Güney Pasifik Okyanusunda bulunan Güneydoğu Asya'da egemen bir ada ülkesi. Kuzeyden güneye doğru üç temel coğrafi bölünme altında sınıflandırılan yaklaşık 7,641 adadan[15] oluşur: Luzon, Visayas ve Mindanao. Filipinlerin başkenti Manila'dır ve en kalabalık şehir Quezon şehiridir, Metropol Manila'nın her iki tarafıdır.[16] Batıda Güney Çin Denizi, doğuda Filipin Denizi ve güneybatıdaki Celebes Denizi ile sınırlanan Filipinler, Tayvan kuzeyde, Vietnam batıda, Palau'da doğuda ve Malezya'da ve Endonezya'nın güyneyi ile deniz sınırlarını paylaşıyor.
Filipinler'in Pasifik deprem kuşağı ve ekvatora yakın konumu, Filipinler'i depremlere ve tayfunlara eğilimli kılarken aynı zamanda bol doğal kaynaklara ve dünyanın en büyük biyolojik çeşitliliğine de imza atmaktadır. Filipinler 300.000 kilometre karelik (115.831 sq mi),[17] ve yaklaşık 100 milyon nüfusa sahiptir.[18][19] Asya'daki sekizinci sırada ve dünyanın en kalabalık nüfustaki 12'nci ülkesidir. 2013 itibarıyla, yaklaşık 10 milyon ilave Filipinli denizaşırı dünyada yaşıyordu,[20] dünyanın en büyük diasporasından biriydi. Adalarda çok etnik ve kültürel yapılar bulunur. Tarih öncesi zamanlarda, Negritos, adaların en eski sakinlerinden bazılarıydı. Ardından Avustronezya halklarının birbirini takip eden dalgaları izledi.[21] Çin, Malay, Hint ve İslam ülkeleri ile değişimler yaşandı. Datus, Rajahs, Sultanlar ya da Lakanlar'ın egemenliği altındaki çeşitli rekabet halindeki deniz devletleri kuruldu.
1521'de Doğu Samar'da bulunan Ferdinand Magellan'ın Homonhon'a gelişi ispanyol kolonizasyonunun başlangıcını işaret etti. 1543'te İspanyol kaşif Ruy López de Villalobos, İspanya'nın II. Philip'i onuruna attığı ada Las Islas Filipinas'ı seçti. 1565 yılında Mexico City'den Miguel López de Legazpi'nin gelişi ile takımadalarda ilk ispanyol yerleşimi kuruldu.[22] Filipinler İspanyol İmparatorluğu'nun 300 yıldan uzun bir süre boyunca bir parçası oldu. Bu, Roma Katolikliğinin baskın dine dönüşmesine yol açtı. Bu süre zarfında, Manila, Asya'daki Acapulco ile Manila galleon'ları kullanarak Asya'yı bağlayan Pasifik-Pasifik ticaretinin batı merkezi haline geldi.[23]
19. yüzyılın 20. yılına gelindiğinde kısa sürede Filipin Devrimi'ni hızla izledi ve kısa süre önce Birinci Filipin Cumhuriyeti'ni doğurdu. Ardından Filipin-Amerikan Fethi, ABD askeri kuvveti tarafından fethedildi.[24] Japon işgalinin yanı sıra Birleşik Devletler, İkinci Dünya Savaşı'ndan Filipinler'in bağımsız bir ülke olarak tanınmasına kadar adalarda egemenliğini korudu. O zamandan beri, Filipinler şiddetli bir devrimin diktatörlüğün devrilmesini de içeren demokrasiyle ilgili fırtınalı bir tecrübeye sahip olmuşlardır. [25]
Birleşmiş Milletler, Dünya Ticaret Örgütü, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği forumu ve Doğu Asya Zirvesi'nin kurucularından. Aynı zamanda Asya Kalkınma Bankası'nın genel merkezini barındırıyor..[26] Filipinler gelişmekte olan bir pazar ve yeni sanayileşmiş bir ülke [27] olarak düşünülmektedir; bu ülkenin ekonomisi, tarıma dayalı olmaktan hizmet ve imalat üzerine kurulu bir ülkeye geçmektedir.[28] Güneydoğu Asya'da ağırlıklı olarak Hristiyan uluslardan sadece ikisinden biri, diğeri Doğu Timor'dur.
Notlar
Kaynak
- ↑ Filipinler'in tanınmış bölgesel dillerinde:
- Aklanon: Republika it Pilipinas
- Bikol: Republika kan Filipinas
- Şablon:Lang-ceb
- Chavacano: República de Filipinas
- Hiligaynon: Republika sang Filipinas
- Ibanag: Republika nat Filipinas
- Ilocano: Republika ti Filipinas
- Ivatan: Republika nu Filipinas
- Kapampangan: Republika ning Filipinas
- Kinaray-a: Republika kang Pilipinas
- Maranao: Republika san Pilipinas
- Pangansinan: Republika na Filipinas
- Sambal: Republika nin Pilipinas
- Surigaonon: Republika nan Pilipinas
- Waray: Republika han Pilipinas
- İspanyolca República de Filipinas
- Arapça جمهورية الفلبين Jumhuriat Alfalabin
- ↑ "Republic act no. 8491". Republic of the Philippines. March 8, 2014 Alınmıştır.
- ↑ 2,0 2,1 DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3. GMA News. July 13, 2013.
- ↑ Philippine Statistics Authority 2014, pp. 29–34.
- ↑ 4,0 4,1 "Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010" (PDF). 2015 Philippine Statistical Yearbook. East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority: 1–30. October 2015. ISSN 0118-1564. August 15, 2016 Alınmıştır.
- ↑ "East & Southeast Asia :: Philippines". The World Factbook. Washington, D.C.: Author: Central Intelligence Agency. October 28, 2009. November 7, 2009 Alınmıştır.
- ↑ "Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population – Philippine Statistics Authority". October 5, 2016 Alınmıştır.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 "Philippines". World Economic Outlook. International Monetary Fund. October 2016.
- ↑ "Gini Index". World Bank. March 2, 2011 Alınmıştır.
- ↑ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. March 21, 2017 Alınmıştır.
- ↑ Lucas, Brian (August 2005). "Which side of the road do they drive on?". February 22, 2009 Alınmıştır.
- ↑ "Presidential Decree No. 940, s. 1976". Manila: Malacanang. orijinal May 29, 1976 tarihide arşivlendi. April 4, 2015 Alınmıştır.
- ↑ 12,0 12,1 Joselito Guianan Chan; Managing Partner. "1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7.". Chan Robles & Associates Law Firm. May 4, 2013 Alınmıştır.
- ↑ Treaty of General Relations Between the United States of America and the Republic of the Philippines. Signed at Manila, on 4 July 1946 (PDF), United Nations, orijinal (PDF) July 23, 2011 tarihide arşivlendi, December 10, 2007 alınmıştır
- ↑ "Republic of the Philippines Independence Day". Washington, D.C.: United States State Department. orijinal June 12, 2015 tarihide arşivlendi. July 30, 2015 Alınmıştır.
- ↑ "More islands, more fun in PH". CNN Philippines. February 20, 2016. February 20, 2016 Alınmıştır.
- ↑ "Metro Manila Official Website". Metro Manila Development Authority. December 17, 2015 Alınmıştır.
- ↑ "Geoba.se: Gazetteer – The World – Top 100+ Countries by Area – Top 100+ By Country ()". geoba.se. December 17, 2015 Alınmıştır.
- ↑ "Philippines joyous as baby Chonalyn's arrival means population hits 100m". the Guardian.
- ↑ "Philippine population officially hits 100 million". Rappler.
- ↑ "Stock Estimate of Filipinos Overseas As of December 2013" (PDF). Philippine Overseas Employment Administration. September 19, 2015 Alınmıştır.
- ↑ Isidore Dyen (1965). "A Lexicostatistical Classification of the Austronesian Languages". Internationald Journal of American Linguistics, Memoir. 19: 38–46.
- ↑ "History of Cebu". Cebu City Tour. February 22, 2013 Alınmıştır.
- ↑ Kane, Herb Kawainui (1996). "The Manila Galleons". In Bob Dye. Hawaiʻ Chronicles: Island History from the Pages of Honolulu Magazine. I. Honolulu: University of Hawaii Press. pp. 25–32. ISBN 0-8248-1829-6.
- ↑ 24,0 24,1 Constantino, R (1975). The Philippines: a Past Revisited. Quezon City: Tala Pub. Services.
- ↑ "The Original People Power Revolution". QUARTET p. 77. February 28, 2008 Alınmıştır.
- ↑ admin. "Departments and Offices". Asian Development Bank. Asian Development Bank. November 26, 2015 Alınmıştır.
- ↑ "The N-11: More Than an Acronym – Goldman Sachs" (PDF). The Goldman Sachs Group, Inc. March 28, 2007. orijinal (PDF) August 10, 2011 tarihide arşivlendi.
- ↑ CIA World Factbook, Philippines, Retrieved May 15, 2009.