ISO 639-3

ISO 639-3: 2007, Dil adlarının gösterimi için kodlar - Bölüm 3: Dillerin kapsamlı kapsamı için Alpha-3 kodu, ISO 639 serisindeki dil kodları için uluslararası bir standarttır. Dilleri tanımlamak için üç harfli kodları tanımlar. Standart, 1 Şubat 2007'de Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) tarafından yayınlandı.

ISO 639-3, bilinen tüm doğal dilleri kapsamak amacıyla ISO 639-2 alfa-3 kodlarını genişletir. Genişletilmiş dil kapsamı, esasen şu anda ISO 639-3 için kayıt otoritesi olan SIL International tarafından yayınlanan Ethnologue'da (cilt 10-14) kullanılan dil kodlarına dayanıyordu. Yaşayan ve soyu tükenmiş, eski ve inşa edilmiş, büyük ve küçük, yazılı ve yazılı olmayan diller dahil olmak üzere olabildiğince eksiksiz bir dil listesi sağlar. Bununla birlikte, Proto-Hint-Avrupa gibi yeniden yapılandırılmış dilleri içermez.

ISO 639-3, çok çeşitli uygulamalarda meta veri kodları olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır. İnternet gibi birçok dilin desteklenmesi gereken bilgisayar ve bilgi sistemlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Arşivlerde ve diğer bilgi depolarında, bir kaynağın hangi dilde veya hakkında olduğunu gösteren kataloglama sistemlerinde kullanılır. Kodlar ayrıca dilbilim literatüründe ve başka yerlerde dil isimlerinin belirsiz veya belirsiz olabileceği gerçeğini telafi etmek için sıklıkla kullanılır.

Bir dil bul
İlgili dil makalesini bulmak için bir ISO 639-3 kodu girin.

Dil kodları

ISO 639-3, ISO 639-1'deki tüm dilleri ve ISO 639-2'deki tüm dilleri içerir. ISO 639-1 ve ISO 639-2, en çok dünya literatürünün tamamında temsil edilen ana dillere odaklanmıştır. ISO 639-2, dil koleksiyonlarını da içerdiğinden ve Bölüm 3 içermediğinden, ISO 639-3, ISO 639-2'nin bir üst kümesi değildir. ISO 639-2'de B ve T kodlarının bulunduğu yerlerde, ISO 639-3, T kodlarını kullanır.

Örnek ISO dil kodları

Dil	639-1	639-2 (B/T)	639-3 tipi	639-3 kodu
ingilizce	en	eng	bireysel	eng
Almanca	de	ger/deu	bireysel	deu
Arapça	ar	ara	makro	ara
			bireysel	arb + diğerleri
Çince	zh	chi/zho	macro	zho
Mandarin			bireysel	cmn
Kanton			bireysel	yue
Minnan			bireysel	nan

30 Ocak 2020 itibariyle standart 7.868 kayıt içermektedir. Dil envanteri, aşağıdakileri içeren bir dizi kaynağa dayanmaktadır: 639-2'de yer alan bireysel diller, Ethnologue'daki modern diller, tarihi çeşitler, Dilbilimci Listesindeki antik diller ve yapay diller ile yıllık halk tarafından önerilen diller yorumlama dönemi sıralanabilir.

Makine tarafından okunabilir veri dosyaları kayıt yetkilisi tarafından sağlanır. ISO 639-1 veya ISO 639-2'den ISO 639-3'e eşlemeler bu veri dosyaları kullanılarak yapılabilir.

ISO 639-3, tamamen sübjektif olmayan kriterlere dayalı ayrımları üstlenmesi amaçlanmıştır. Lehçeler veya diğer alt dil varyasyonları için tanımlayıcıları belgeleme veya sağlama amacı taşımaz. Bununla birlikte, diller arasındaki ayrımlara ilişkin yargılar, özellikle yerleşik edebi gelenekleri olmayan dil çeşitleri, eğitimde veya medyada kullanım veya dil gelenekselleşmesine katkıda bulunan diğer faktörler söz konusu olduğunda öznel olabilir. Bu nedenle, standart, dünyada hangi farklı dillerin var olduğuna dair otoriter bir ifade olarak görülmemelidir (bu konuda bazı durumlarda önemli anlaşmazlıklar olabilir), aksine farklı dil çeşitlerini tam olarak tanımlamak için basit bir yol olarak görülmelidir.

Kod alanı

Kod üç harfli alfabetik olduğundan, temsil edilebilecek dillerin sayısı için bir üst sınır 26 × 26 × 26 = 17,576'dır. ISO 639-2 özel kodları (4), ayrılmış bir aralığı (520) ve yalnızca B kodlarını (22) tanımladığından, 546 kod 3. bölümde kullanılamaz. Bu nedenle, daha katı bir üst sınır 17.576 - 546 = 17.030'dur.

639-2'de tanımlanan ve henüz ISO 639-5'te tanımlanmayan dil koleksiyonları çıkarılırsa üst sınır daha da katı hale gelir.

Makro diller

ISO 639-2'de, standardın amaçları doğrultusunda ISO 639-3'te "makro diller" olarak kabul edilen 58 dil vardır.

Bu makro dillerden bazılarının, ISO 639-2 kod setinde ISO 639-3 tarafından tanımlandığı gibi tek bir dili yoktu, ör. 'ara' (Genel Arapça). 'Nor' (Norveççe) gibi diğerlerinin iki ayrı parçası ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) zaten ISO 639-2'de bulunuyordu.

Bu, ISO 639-2 tarafından tek bir dilin ('ara') lehçeleri olarak kabul edilen bazı dillerin (örneğin, 'arb', Standart Arapça), artık tek tek diller olarak kabul edilen belirli bağlamlarda ISO 639-3'te olduğu anlamına gelir.

Bu, dilsel olarak birbirinden farklı olabilecek, ancak konuşmacıları tarafından aynı dilin iki biçimi olarak ele alınan çeşitlerle ilgilenme girişimidir, örn. diglossia vakalarında.

Örneğin:

• http://www-01.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ara (Genel Arapça, 639-2)
• http://www-01.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=arb (Standart Arapça, 639-3)

Tam liste için bakın.

Kolektif diller

"Toplu dil kodu öğesi, herhangi bir kullanım bağlamında tek bir dil olarak kabul edilmeyen bir grup bireysel dili temsil eden bir tanımlayıcıdır." Bu kodlar, belirli bir dili veya makro dili tam olarak temsil etmez.

ISO 639-2, toplu diller için üç harfli tanımlayıcılar içerirken, bu kodlar ISO 639-3'ün dışında tutulmuştur. Dolayısıyla, ISO 639-3, ISO 639-2'nin bir üst kümesi değildir.

ISO 639-5, ISO 639-2'deki toplu dil kodları dahil olmak üzere dil aileleri ve grupları için 3 harfli toplu kodları tanımlar.