Uruguay
Doğu Uruguay Cumhuriyeti República Oriental de Uruguay (İspanyolca) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
Slogan: "Libertad o Muerte" (İspanyolca) (Özgürlük ya da ölüm) | |||||
Marş: "Himno Nacional de Uruguay" (Uruguay Milli Marşı) | |||||
Uruguay 'nın Konumu (koyu yeşil) Güney Amerika (gri) | |||||
| Başkent | Montevideo 34°53′S 56°10′W / 34.883°S 56.167°W | ||||
| En büyük şehiri | başkent | ||||
| Ulusal dil | İspanyol | ||||
| Yöresel Dil | Uruguaylı Portekizcesi | ||||
| Etnik gruplar (2016) |
| ||||
| Din (2017)[1] | 57% Hıristiyanlık —41% Katolik Roma —12% Protestan —4% Diğer Hıristiyan 41% Din yok 2% Diğer din | ||||
| Demonim(ler) | Uruguaylı | ||||
| Hükümet | Üniter Başkanlık anayasal cumhuriyet | ||||
| Luis Lacalle Pou | |||||
| Beatriz Argimón | |||||
| Yasama organı | Genel Kurul | ||||
| Senato | |||||
| yasama meclisi | |||||
| Bağımsızlık Brezilya İmparatorluğu'ndan | |||||
• Deklare | 25 Ağustos 1825 | ||||
• Tanınan | 27 Ağustos 1828 | ||||
• İlk Anayasa | 18 Temmuz 1830 | ||||
• BM'ye kabul edildi | 18 Aralık 1945 | ||||
| Alan | |||||
• Toplam | 176,215 km2 (68,037 sq mi) (89.) | ||||
• Su (%) | 1.5 | ||||
| Nüfus | |||||
• 2019 tahmini | 3,518,552 (132.) | ||||
• 2011 nüfus sayımı | 3,390,077 | ||||
• Yoğunluk | 19.8/km2 (51.3/sq mi) (99th) | ||||
| GDP (PPP) | 2020 tahmini | ||||
• Toplam | $86.562 milyar (92.) | ||||
• Kişi başına | $24,516 (59.) | ||||
| GDP (nominal) | 2020 tahmini | ||||
• Toplam | $62.917 milyar (80.) | ||||
• Kişi başına | $17,819 (49.) | ||||
| Gini (2017) | orta | ||||
| HDI (2018) | çok yüksek · 57. | ||||
| Para birimi | Uruguay pezosu (UYU) | ||||
| Saat dilimi | UTC−3 (UYT) | ||||
| Zıtlık | Sinan, Jeollanam-do, South Korea. | ||||
| Sürüş tarafı | sağ | ||||
| Alan kodu | +598 | ||||
| ISO 3166 kodu | UY | ||||
| Internet TLD | .uy | ||||
Uruguay resmi adıyla Doğu Uruguay Cumhuriyeti, Güney Amerika'nın güneydoğu bölgesinde yer alan bir ülkedir. Batısında ve güneybatısında Arjantin ile ve kuzeyinde ve doğusunda Brezilya, güneyinde Río de la Plata (Gümüş Nehri) ve güneydoğusunda Atlantik Okyanusu ile cevrilidir. Uruguay, 1.8 milyonu başkentte ve en büyük şehri Montevideo'nun metropol bölgesinde yaşayan tahmini 3,51 milyon kişiye ev sahipliği yapmaktadır. Yaklaşık 176.000 kilometrekarelik (68.000 mil kare) bir alana sahip olan Uruguay, coğrafi olarak Surinam'dan sonra Güney Amerika'daki en küçük ikinci ülkedir.
Uruguay, 1680'de Portekiz'in Colónia do Sacramento'yu kurmasından önce yaklaşık 4000 yıl boyunca Charrúa halkı tarafından mesken tutuldu; Uruguay, komşu ülkelere kıyasla Avrupalılar tarafından nispeten geç kolonize edildi. Montevideo, 18. yüzyılın başlarında İspanyollar tarafından askeri bir kale olarak kuruldu ve bölge üzerindeki rakip iddiaları simgeliyordu. Uruguay, Portekiz ile İspanya ve daha sonra Arjantin ve Brezilya arasında dört yönlü bir mücadelenin ardından 1811 ve 1828 yılları arasında bağımsızlığını kazandı. Ordu, iç siyasette tekrar eden bir rol oynayarak, 19. yüzyıl boyunca dış etkiye ve müdahaleye maruz kaldı.
Bir dizi ekonomik kriz, 20. yüzyılın başlarında başlayan ve sivil-askeri diktatörlüğü kuran 1973 darbesiyle sonuçlanan demokratik bir döneme son verdi. Askeri hükümet solculara, sosyalistlere ve siyasi muhaliflere zulmetti, bu da ordu tarafından birçok ölüme ve sayısız işkence vakasına neden oldu; Ordu, 1985'te iktidarı sivil bir hükümete bıraktı. Uruguay bugün, hem devlet başkanı hem de hükümet başkanı olarak hizmet veren bir cumhurbaşkanı ile demokratik bir anayasal cumhuriyettir.
Uruguay, Latin Amerika'da demokrasi, barış, düşük yolsuzluk algısı, e-devlet alanlarında birinci ve Güney Amerika'da basın özgürlüğü, orta sınıfın büyüklüğü ve refah söz konusu olduğunda birinci sırada yer alıyor. Kişi başına düşen bazda, Uruguay, Birleşmiş Milletler barışı koruma misyonlarına diğer tüm ülkelerden daha fazla askerle katkıda bulunuyor. Güney Amerika'da benzersiz bir konum olan terörizm yokluğu sıralamasının başında geliyor. Ekonomik özgürlük, gelir eşitliği, kişi başına düşen gelir ve DYY girişlerinde bölgede ikinci sırada yer almaktadır. Uruguay, İGE, GSYİH büyümesi, inovasyon ve altyapı açısından kıtadaki en iyi üçüncü ülkedir. BM tarafından yüksek gelirli bir ülke olarak kabul edilmektedir. Uruguay ayrıca 2014 yılında e-Katılım'da dünyanın en iyi üçüncü sırada yer aldı. Uruguay, penye yünü, pirinç, soya fasulyesi, dondurulmuş sığır eti, malt ve sütün önemli bir küresel ihracatçısıdır. Uruguay elektriğinin yaklaşık %95'i yenilenebilir enerjiden, çoğunlukla hidroelektrik tesislerinden ve rüzgar parklarından geliyor. Uruguay, Birleşmiş Milletler, OAS, Mercosur ve Bağlantısızlar Hareketi'nin kurucu üyesidir.
Uruguay, Latin Amerika'daki sosyal açıdan en ilerici ülkelerden biri olarak kabul edilmektedir. LGBT bireyleri kabul etmesi de dahil olmak üzere kişisel haklar, hoşgörü ve kapsayıcılık konularının küresel ölçülerinde üst sıralarda yer alıyor ve 2020 eşcinsel seyahat endeksinde dünyada 5. sırada yer alıyor. Ekonomist, kenevir üretimini, satışını ve tüketimini yasallaştırma politikasını kabul ederek 2013 yılında Uruguay'ı "yılın ülkesi" olarak adlandırdı. Aynı cinsiyetten evlilik ve kürtaj da yasaldır.
Kaynak
- ↑ "Latinobarómetro 1995 – 2017: El Papa Francisco y la Religión en Chile y América Latina" (PDF) (español). January 2018. 19 January 2018 Alınmıştır.
- ↑ "GINI index". World Bank. 22 March 2019 Alınmıştır.
- ↑ "2019 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2019. 9 December 2019 Alınmıştır.