Aktinyum

Aktinyum, ₈₉Ac

Aktinyum
Telaffuz	/ækˈtɪniəm/ ​(ak-TIN-ee-əm)
Görünüm	gümüşi beyaz, ürkütücü bir mavi ışık ile parlar;
Periyodik tablodaki Aktinyum
La ↑ Ac ↓ (Ubu) radyum ← aktinyum → toryum
Atom numarası (Z)	89
Grup	3. grup (bazen grup n/a olarak kabul edilir)
Period	periyot 7
Blok	d-blok (bazen f bloğu olarak kabul edilir)
Element kategorisi	Aktinit, bazen bir geçiş metali olarak kabul edilir
Elektron konfigürasyonu	[Rn] 6d1 7s2
Kabuk başına elektron	2, 8, 18, 32, 18, 9, 2
Fiziksel özellikler
STP de Faz	katı
Erime noktası	1500 K ​(1227 °C, ​2240 °F) (tahmini)
Kaynama noktası	3500±300 K ​(3200±300 °C, ​5800±500 °F) (tahmini)
Yoğunluk (r.t. yakın)	10 g/cm3
Isı entalpisi	14 kJ/mol
Buharlaştırma ısı	400 kJ/mol
Molar ısı kapasitesi	27.2 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Oksidasyon durumları	+2, +3 (a güçlü baz oksit)
Elektronegatiflik	Pauling ölçeği: 1.1
İyonlaşma enerjisi	1.: 499 kJ/mol 2.: 1170 kJ/mol 3.: 1900 kJ/mol (daha fazlası)
Kovalent yarıçapı	215 pm
aktinyum spektral çizgileri
Diğer özellikler
Kristal yapı	​yüz merkezli kübik (fcc)
Termal iletkenlik	12 W/(m·K)
CAS Numarası	7440-34-8
Tarihçe
Keşfeden ve ilk izolasyon	Friedrich Oskar Giesel (1902)
Adlandıran	André-Louis Debierne (1899)
aktinyum ana izotopları
İzo­top Bol­luk Half-life (t1/2) Bozunma modu Boz­unma 225Ac iz 10 d α 221Fr 226Ac syn 29.37 h β− 226Th ε 226Ra α 222Fr 227Ac trace 21.772 y β− 227Th α 223Fr

Aktinyum, sembolü Ac ve atom numarası 89 olan kimyasal bir elementtir. İlk olarak 1899'da Fransız kimyager André-Louis Debierne tarafından izole edildi. Friedrich Oskar Giesel daha sonra bağımsız olarak 1902'de izole etti ve zaten bilindiğinin farkında olmadan ona emanyum adını verdi. Aktinyum, periyodik tablodaki aktinyum ve lavrensiyum arasında 15 benzer element grubu olan aktinit serisine adını verdi. Aynı zamanda bazen 7. periyot geçiş metallerinin ilki olarak kabul edilir, ancak lavrensiyum daha az yaygın olarak bu konuma verilir. Polonyum, radyum ve radon ile birlikte aktinyum izole edilecek ilk primordiyal olmayan radyoaktif elementlerden biriydi.

Yumuşak, gümüşi beyaz bir radyoaktif metal olan aktinyum, havadaki oksijen ve nem ile hızla reaksiyona girerek daha fazla oksidasyonu önleyen beyaz bir aktinyum oksit tabakası oluşturur. Çoğu lantanitte ve birçok aktinitte olduğu gibi, aktinyum hemen hemen tüm kimyasal bileşiklerinde oksidasyon durumunu +3 alır. Aktinyum sadece uranyum ve toryum cevherlerindeki izlerde bulunur; ağırlıklı olarak beta ve bazen alfa parçacıkları yayan 21.772 yıllık yarı ömürle bozulan ²²⁷Ac izotop ve 6.15 saatlik yarı ömre sahip beta aktif ²²⁸Ac . Cevherdeki bir ton doğal uranyum yaklaşık 0,2 miligram aktinyum-227 içerir ve bir ton toryum yaklaşık 5 nanogram aktinyum-228 içerir. Aktinyum ve lantanın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin yakın benzerliği, aktinyumun cevherden ayrılmasını pratik değildir. Bunun yerine, element, bir nükleer reaktörde ²²⁶Ra'nın nötron ışınlamasıyla miligram miktarlarında hazırlanır. Kıtlığı, yüksek fiyatı ve radyoaktivitesi nedeniyle aktinyumun önemli bir endüstriyel kullanımı yoktur. Mevcut uygulamaları arasında bir nötron kaynağı ve radyasyon tedavisi için bir ajan bulunmaktadır.