Gümüş

Gümüş, ₄₇Ag

Gümüş
Görünüm	parlak beyaz metal
Standart atom ağırlığı Ar, std(Ag)	7002107868200000000♠107.8682(2)
Periyodik tablodaki Gümüş
Cu ↑ Ag ↓ Au paladyum ← gümüş → kadmiyum
Atom numarası (Z)	47
Grup	11. grup
Period	periyot 5
Blok	d-blok
Element kategorisi	Geçiş metali
Elektron konfigürasyonu	[Kr] 4d10 5s1
Kabuk başına elektron	2, 8, 18, 18, 1
Fiziksel özellikler
STP de Faz	katı
Erime noktası	1234.93 K ​(961.78 °C, ​1763.2 °F)
Kaynama noktası	2435 K ​(2162 °C, ​3924 °F)
Yoğunluk (r.t. yakın)	10.49 g/cm3
sıvı olduğunda ( m.p.)	9.320 g/cm3
Isı entalpisi	11.28 kJ/mol
Buharlaştırma vaporisation	254 kJ/mol
Molar ısı kapasitesi	25.350 J/(mol·K)
Buhar basıncı P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T (K) 1283 1413 1575 1782 2055 2433
Atom özellikleri
Oksidasyon durumları	−2, −1, +1, +2, +3 (bir amfoterik oksit)
Elektronegatiflik	Pauling ölçeği: 1.93
Ionisation enerjisi	1.: 731.0 kJ/mol 2.: 2070 kJ/mol 3.: 3361 kJ/mol
Atom yarıçapı	deneysel: 144 pm
Kovalent yarıçapı	145±5 pm
Van der Waals yarıçapı	172 pm
gümüş spektral çizgileri
Diğer özellikler
Kristal yapı	​yüz merkezli kübik (fcc)
Sesin hızı klay çubuk	2680 m/s (r.t.)
Termal Genleşme	18.9 µm/(m·K) (25 °C)
Termal iletkenlik	429 W/(m·K)
Termal yayınım	174 mm2/s (at 300 K)
Elektriksel direnç	15.87 nΩ·m (20 °C)
Manyetik sıralama	diyamanyetik
Manyetik alınganlık	−19.5·10−6 cm3/mol (296 K)
Young modülü	83 GPa
Kayma modülü	30 GPa
Bulk modülü	100 GPa
Poisson oranı	0.37
Mohs sertliği	2.5
Vickers sertliği	251 MPa
Brinell sertliği	206–250 MPa
CAS Numarası	7440-22-4
Tarihçe
Keşfeden	MÖ 5000'den önce
gümüş ana izotopları
İzo­top Bol­luk Half-life (t1/2) Bozunma modu Boz­unma 105Ag syn 41.2 d ε 105Pd γ – 106mAg syn 8.28 d ε 106Pd γ – 107Ag 51.839% kararlı 108mAg syn 418 y ε 108Pd IT 108Ag γ – 109Ag 48.161% kararlı 110mAg syn 249.95 d β− 110Cd γ – 111Ag syn 7.45 d β− 111Cd γ –

Gümüş, sembolü Ag olan ve atom numarası 47 olan kimyasal bir elementtir. Yumuşak, beyaz, parlak bir geçiş metali, herhangi bir metalin en yüksek elektrik iletkenliğini, termal iletkenliğini ve yansıtıcılığını gösterir. Metal, Dünya'nın kabuğunda saf, serbest element formunda ("doğal gümüş"), altın ve diğer metallerle bir alaşım olarak ve arjit ve klorarjirit gibi minerallerde bulunur. Çoğu gümüş, bakır, altın, kurşun ve çinko rafinasyonunun bir yan ürünü olarak üretilir.

Gümüş uzun zamandır değerli bir metal olarak değer görüyor. Gümüş metal, bazen altının yanında birçok külçe parasında kullanılır: altından daha bol olsa da, yerli bir metal olarak çok daha az miktarda bulunur. Saflığı tipik olarak mil başına bazda ölçülür; %94 saf bir alaşım "0.940 iyi" olarak tarif edilir. Antik çağın yedi metalinden biri olan gümüş, çoğu insan kültüründe kalıcı bir rol oynamıştır.

Para birimi dışında ve bir yatırım ortamı (madeni paralar ve külçe) dışında gümüş, güneş panellerinde, su filtrasyonunda, mücevherlerde, süs eşyalarında, yüksek değerli sofra takımlarında ve mutfak eşyalarında (dolayısıyla gümüş eşya terimi), elektrik kontaklarında ve iletkenlerde, özel olarak aynalar, pencere kaplamaları, kimyasal reaksiyonların katalizinde, vitray ve özel şekerlemelerde renklendirici olarak kullanılır. Bileşikleri fotoğrafik ve X-ışını filminde kullanılır. Gümüş nitrat ve diğer gümüş bileşiklerinin seyreltik çözeltileri, bandajlara ve yara sargılarına, kateterlere ve diğer tıbbi aletlere eklenen dezenfektanlar ve mikrobiyositler (oligodinamik etki) olarak kullanılır.

Tarihçe

Eski Mısır heykelcik Horus, Mısır tacı olan şahin tanrısı olarak; MÖ 500 dolaylarında; gümüş ve elektrum; yükseklik: 26.9 cm; Staatliche Sammlung für Ägyptische Kunst (Münih, Almanya)

Eski Yunan tetradram; MÖ 315-308; çapı: 2,7 cm; Metropolitan Sanat Müzesi (New York City)

Gümüş, tarih öncesi insanlar tarafından bilinen ve keşfi tarihe karışan yedi antik metalden biriydi. Özellikle, grup 11, bakır, gümüş ve altından oluşan üç metal, doğada temel formda bulunur ve muhtemelen basit takastan ziyade paranın ilk ilkel formları olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte, bakırın aksine, gümüş, düşük yapısal gücü nedeniyle metalurjinin büyümesine yol açmadı ve daha çok süs amaçlı veya para olarak kullanıldı. Gümüş altından daha reaktif olduğu için doğal gümüş kaynakları altından çok daha sınırlıydı. Örneğin gümüş, MÖ on beşinci yüzyıla kadar Mısır'da altından daha pahalıydı: Mısırlıların, metalleri tuzla ısıtarak ve daha sonra metale üretilen gümüş klorürü azaltarak altını gümüşten ayırdıkları düşünülüyor.

Gümüş metalin cevherlerinden çıkarılmasına izin veren bir teknik olan cupellation'ın keşfi ile durum değişti. Küçük Asya'da ve Ege Denizi adalarında bulunan cüruf yığınları, gümüşün MÖ 4. binyılda kurşundan ayrıldığını gösterirken, Avrupa'daki en eski gümüş çıkarma merkezlerinden biri erken Kalkolitik dönemde Sardunya idi. teknikler daha sonraya, bölgeye ve ötesine yayılıncaya kadar geniş bir şekilde yayılmadı. Hindistan, Çin ve Japonya'daki gümüş üretiminin kökenleri neredeyse kesinlikle aynı derecede eskidir, ancak büyük yaşlarından dolayı iyi belgelenmemiştir.

Fenikeliler şimdi İspanya'ya ilk geldiğinde, o kadar çok gümüş elde ettiler ki, gemilerine sığmayacaklardı ve sonuç olarak kurşun yerine kurşunlarını ağırlaştırmak için gümüş kullandılar. Yunan ve Roma medeniyetlerine gelindiğinde, gümüş paralar ekonominin bir elyafıydı: Yunanlılar M.Ö. 7. yüzyılda galenadan gümüş çıkarıyordu ve Atina'nın yükselişi kısmen Laurium'daki gümüş madenleri tarafından mümkün kılındı, bunlardan yılda yaklaşık 30 ton MÖ 600'den 300'e çıkarıldılar. Roma para biriminin istikrarı, çoğunlukla, Roma madencilerinin Yeni Dünya'nın keşfinden önce benzersiz bir ölçekte ürettiği İspanya'dan gelen gümüş külçe arzına dayanıyordu. Yılda 200 tonluk bir pik üretime ulaşan, MS ikinci yüzyılın ortalarında Roma ekonomisinde dolaşan 10000 tonluk bir gümüş stoğu, MS 800 civarında ortaçağ Avrupa ve Abbasi Halifeliği için mevcut olan toplam gümüş miktarından beş ila on kat daha fazla idi. Romalılar aynı zamanda orta ve kuzey Avrupa'daki gümüş çıkarma işlemlerini de kaydetti. Bu üretim, Charlemagne zamanına kadar devam etmemek için Roma İmparatorluğu'nun çöküşüyle ​​neredeyse tamamen durdu: o zamana kadar on binlerce ton gümüş çıkarılmıştı.

Orta Avrupa, eski medeniyetlerin sömürdüğü Akdeniz yatakları tükendiği için Orta Çağ'da gümüş üretiminin merkezi haline geldi. Gümüş madenleri Bohemya, Saksonya, Erzgebirge, Alsace, Lahn bölgesi, Siegerland, Silezya, Macaristan, Norveç, Steiermark, Salzburg ve güney Kara Orman'da açıldı. Bu cevherlerin çoğu gümüş bakımından oldukça zengindi ve geriye kalan kayadan elle ayrılabilir ve sonra eritilebilir; bazı doğal gümüş yatakları ile de karşılaşılmıştır. Bu madenlerin çoğu yakında tükendi, ancak birkaçı Sanayi Devrimi'ne kadar aktif kaldı, bundan önce dünya gümüş üretimi yılda yaklaşık 50 ton civarındaydı. Kuzey ve Güney Amerika'da, İnka öncesi medeniyetler tarafından MS 60-120 kadar erken bir tarihte yüksek sıcaklıkta gümüş kurşun cupellasyon teknolojisi geliştirilmiştir; Hindistan, Çin, Japonya ve Kolomb öncesi Amerika'da gümüş yatakları bu süre zarfında çıkarılmaya devam edildi.

Amerika'nın keşfi ve İspanyol fatihleri tarafından gümüşün yağmalanmasıyla Orta ve Güney Amerika, 18. yüzyılın başlarına kadar özellikle Peru, Bolivya, Şili ve Arjantin'de gümüşün baskın üreticileri haline geldi: bu ülkelerin sonuncusu adını maden servetinin çoğunu oluşturan metalden aldı. Gümüş ticareti küresel bir değişim ağına yol açtı. Bir tarihçinin söylediği gibi, gümüş "dünyayı dolaştı ve dünyayı dolaştı." Bu gümüşün çoğu Çinlilerin eline geçti. 1621'de Portekizli bir tüccar, gümüşün "tüm dünyada dolaşıyor ... Çin'e akın etmeden önce, doğal merkezinde kalmış gibi" olduğunu belirtti. Yine de çoğu İspanya'ya gitti ve İspanyol yöneticilerin hem Avrupa hem de Amerika'da askeri ve siyasi hırslar peşinde koşmalarına izin verdi. "Yeni Dünya madenleri," birkaç tarihçi, "İspanyol imparatorluğunu destekledi."

19. yüzyılda, birincil gümüş üretimi Kuzey Amerika'ya, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde Kanada, Meksika ve Nevada'ya taşındı: Avrupa'da kurşun ve çinko cevherlerinden bazı ikincil üretim ve Sibirya ve Rusya Uzak Doğu'daki mevduat Avustralya'da olduğu gibi çıkarıldı. Polonya, 1970'lerde gümüş bakımından zengin bakır yataklarının keşfinden sonra, üretim merkezi önümüzdeki on yıl içinde Amerika'ya dönmeden önce önemli bir üretici olarak ortaya çıktı. Bugün, Peru ve Meksika hala birincil gümüş üreticileri arasındadır, ancak gümüş üretiminin dünyadaki dağılımı oldukça dengelidir ve gümüş arzının yaklaşık beşte biri yeni üretim yerine geri dönüşümden gelmektedir.

4. yüzyıldan gümüş tabak

Karakteristikleri

Gümüş, fiziksel ve kimyasal özelliklerinde periyodik tablonun 11. grubundaki iki dikey komşusu olan bakır ve altın ile benzerdir. 47 elektronu, bakır ([Ar]3d¹⁰4s¹) ve altına ([Xe]4f¹⁴5d¹⁰6s¹) benzer şekilde [[Kr]4d¹⁰5s¹ konfigürasyonunda düzenlenmiştir; grup 11, d-bloğunda tamamen tutarlı bir elektron konfigürasyonları kümesine sahip birkaç gruptan biridir. Dolu bir alt alt kabuk üzerinde en fazla işgal edilen alt kabında tek bir elektron bulunan bu ayırt edici elektron konfigürasyonu, metalik gümüşün tekil özelliklerinin çoğunu açıklar.

Gümüş, son derece yumuşak, sünek ve dövülebilir bir geçiş metalidir, ancak altından biraz daha az dövülebilir. Gümüş, toplu koordinasyon numarası 12 olan yüz merkezli bir kübik kafes içinde kristalleşir, burada sadece tek 5s elektron, bakır ve altına benzer şekilde delokalize edilir. D kabukları eksik olan metallerin aksine, gümüşteki metalik bağlar kovalent bir karakterden yoksundur ve nispeten zayıftır. Bu gözlem, gümüşün tek kristallerinin düşük sertliğini ve yüksek sünekliğini açıklar.

Gümüş, yüksek bir cila alabilen parlak bir metalik parlaklığa sahiptir ve metalin adının bir renk adı haline geldiği kadar karakteristiktir. Bakır ve altından farklı olarak, bir elektronun doldurulmuş d bandından gümüşteki sp iletim bandına uyarılması için gereken enerji, artık spektrumun görünür bölgesindeki emilmeye karşılık gelmeyecek kadar büyüktür (yaklaşık 385 kJ/mol), ancak daha çok ultraviyole içinde; dolayısıyla gümüş renkli bir metal değildir. Korumalı gümüş ~ 450 nm'den daha uzun tüm dalga boylarında alüminyumdan daha fazla optik yansıtma özelliğine sahiptir. 450 nm'den daha kısa dalga boylarında, gümüşün yansıtma özelliği alüminyumdan daha düşüktür ve 310 nm'ye yakın sıfıra düşer.

Çok yüksek elektriksel ve termal iletkenlik, grup 11'deki elementler için ortaktır, çünkü tekli elektronları serbesttir ve doldurulmuş d alt kabuğu ile etkileşime girmez, çünkü bu tür etkileşimler (önceki geçiş metallerinde meydana gelir) daha düşük elektron hareketliliği vardır. Gümüşün elektrik iletkenliği, tüm metallerin en büyüğüdür, bakırdan bile daha büyüktür, ancak daha yüksek maliyet nedeniyle bu özellik için yaygın olarak kullanılmaz. Radyo frekans mühendisliğinde, özellikle gümüş kaplamanın elektriksel iletkenliği arttırdığı VHF ve daha yüksek frekanslarda bir istisna vardır, çünkü bu akımlar iç mekandan ziyade iletkenlerin yüzeyinde akma eğilimindedir. ABD'deki II. Dünya Savaşı sırasında elektromıknatıslarda uranyumun zenginleştirilmesi için 13540 ton gümüş kullanıldı. Saf gümüş, herhangi bir metalin en yüksek termal iletkenliğine sahiptir, ancak karbon iletkenliği (elmas allotropunda) ve aşırı sıvı helyum-4 daha da yüksektir. Gümüş ayrıca herhangi bir metalin en düşük temas direncine sahiptir.

Gümüş, bakır ve altın ve çinko içeren alaşımları kolayca oluşturur. Düşük çinko konsantrasyonuna sahip çinko-gümüş alaşımları gümüşte çinkonun yüz merkezli kübik katı çözeltileri olarak düşünülebilir, çünkü gümüşün yapısı büyük ölçüde değişmezken, daha fazla çinko eklendikçe elektron konsantrasyonu artar. Elektron konsantrasyonunun arttırılması ayrıca hacim merkezli kübik yapı (elektron konsantrasyonu 1.5), karmaşık kübik (1.615) ve altıgen kapalı paketli fazlara (1.75) yol açar.

İzotopları

Doğal olarak oluşan gümüş, ¹⁰⁷Ag ve ¹⁰⁹Ag olmak üzere iki kararlı izotoptan oluşur; ¹⁰⁷Ag biraz daha bol olur (%51.839 doğal bolluk). Bu neredeyse eşit bolluk periyodik tabloda nadirdir. Atom ağırlığı 107.8682(2)u; Bu değer, gravimetrik analizde gümüş bileşiklerinin, özellikle halidlerin önemi nedeniyle çok önemlidir. Gümüşün her iki izotopu da s-süreci (yavaş nötron yakalama) yoluyla yıldızlarda ve ayrıca r-süreci (hızlı nötron yakalama) yoluyla süpernovalarda üretilir.

Yirmi sekiz radyoizotop karakterize edilmiştir, en stabilleri 41.29 gün yarı ömürlü ¹⁰⁵Ag, 7.45 günlük yarı ömürlü ¹¹¹Ag ve 3.13 saatlik yarı ömürlü ¹¹²Ag'dır. Gümüş çok sayıda nükleer izomere sahiptir, en kararlı olanı ^108mAg (t_1/2 = 418 yıl), ^110mAg (t_1/2 = 249.79 gün) ve ^106mAg (t_1/2 = 8.28 gün) 'dir. Kalan tüm radyoaktif izotopların yarı ömürleri bir saatten azdır ve bunların çoğunun yarı ömürleri üç dakikadan azdır.

Gümüş izotopları 92.950 u ((⁹³Ag) ila 129.950 u (¹³⁰Ag) arasında bağıl atomik kütleye sahiptir; en bol kararlı izotoptan (¹⁰⁷Ag) önce birincil bozunma modu, elektron yakalama ve sonrasındaki birincil mod beta bozunmasıdır. ¹⁰⁷Ag öncesi birincil bozunma ürünleri paladyum (element 46) izotopları ve sonraki birincil ürünler kadmiyum (element 48) izotoplarıdır.

Paladyum izotopu ¹⁰⁷Pd, 6,5 milyon yıllık bir yarılanma ömrü ile beta emisyonu ile ¹⁰⁷Ag'ye düşer. Demir meteoritleri, ¹⁰⁷Ag bolluğunda ölçülebilir varyasyonlar vermek için yeterince yüksek paladyum / gümüş oranına sahip tek nesnedir. Radyojenik ¹⁰⁷Ag ilk olarak 1978'de Santa Clara meteoritinde keşfedildi. Araştırmacılar, demir çekirdekli küçük gezegenlerin birleşme ve farklılaşmasının bir nükleosentetik olaydan 10 milyon yıl sonra meydana gelebileceğini ileri sürüyorlar. Güneş sisteminin birikmesi nedeniyle açıkça erimiş olan cisimlerde gözlenen ¹⁰⁷Pd-¹⁰⁷Ag korelasyonları, erken güneş sistemindeki kararsız nüklidlerin varlığını yansıtmalıdır.

Kimya

Gümüşün oksidasyon durumları ve stereokimyaları

Oksidasyon durumları	Koordinasyon numarası	stereokimya	Temsili bileşik
0 (d10s1)	3	Düzlemsel	Ag(CO)3
1 (d10)	2	Doğrusal	[Ag(CN)2]−
	3	Üçgensel düzlem	AgI(PEt2Ar)2
	4	dörtyüzlü	[Ag(diars)2]+
	6	sekiz yüzlü	AgF, AgCl, AgBr
2 (d9)	4	Kare düzlemsel	[Ag(py)4]2+
3 (d8)	4	Kare düzlemsel	[AgF4]−
	6	sekiz yüzlü	[AgF6]3−

Gümüş oldukça tepkisiz bir metaldir. Bunun nedeni, dolu 4d kabuğunun, elektrostatik çekim kuvvetlerini çekirdekten en dıştaki 5s elektrona korumada çok etkili olmaması ve bu nedenle gümüş elektrokimyasal serilerin altına yakın olmasıdır (E⁰(Ag⁺/Ag) = +0.799 V). Grup 11'de gümüş, en düşük birinci iyonizasyon enerjisine (5s yörüngesinin kararsızlığını gösterir), ancak bakır ve altından (4d orbitallerin stabilitesini gösterir) daha yüksek ikinci ve üçüncü iyonizasyon enerjilerine sahiptir, böylece gümüşün kimyası ağırlıklı olarak +1-oksidasyon durumununki olup, d-orbitalleri doldurup stabilize ettikçe geçiş serileri boyunca gittikçe sınırlı olan oksidasyon durumları aralığını yansıtır. Cu + 'ya kıyasla Cu²⁺' nın daha büyük hidrasyon enerjisi olan bakırın aksine, ikincisinin stabil dolgulu d-altkabukunkinden yoksun olmasına rağmen birincisinin sulu çözelti ve katılarda daha kararlı olmasının nedeni, gümüş ile bu etki daha büyük ikinci iyonlaşma enerjisi ile batar. Bu nedenle Ag⁺, sulu çözelti ve katılardaki kararlı türdür; Ag²⁺, suyu oksitlediği için çok daha az kararlıdır.

Çoğu gümüş bileşiği, gümüşün küçük boyutu ve yüksek ilk iyonlaşma enerjisi (730.8 kJ/mol) nedeniyle önemli kovalent karaktere sahiptir. Dahası, gümüşün 1.93 Pauling elektronegatifliği kurşun (1.87) 'den daha yüksektir ve 125.6 kJ/mol elektron ilgisi hidrojenden (72.8 kJ/mol) çok daha yüksektir ve oksijenden çok daha az değildir (141.0 kJ/mol) eklenmiştir. Tam d-alt kabuğu nedeniyle, ana +1 oksidasyon durumundaki gümüş, 4 ila 10 arasındaki gruplardan uygun geçiş metallerinin nispeten daha az özelliğini sergiler, bu da oldukça kararsız organometalik bileşikler oluşturur, 2 gibi çok düşük koordinasyon sayıları gösteren lineer kompleksler oluşturmak ve geçiş sonrası metaller gibi Zintl fazlarının yanı sıra amfoterik bir oksit oluşturur. Önceki geçiş metallerinin aksine, gümüşün +1 oksidasyon durumu, π alıcı ligandların yokluğunda bile stabildir.

Gümüş, kırmızı sıcaklıkta bile hava ile reaksiyona girmez ve bu nedenle simyacılar tarafından altınla birlikte asil bir metal olarak kabul edilir. Reaktivitesi bakır (havada kırmızı ısıya ısıtıldığında bakır (I) oksit oluşturan) ve altın arasındadır. Bakır gibi gümüş de kükürt ve bileşikleri ile reaksiyona girer; onların mevcudiyetinde, siyah gümüş sülfürü oluşturmak için havada gümüş lekeleri (bakır yeşil sülfat oluşturur, ancak altın reaksiyona girmez). Bakırın aksine, gümüş, diflorürü oluşturduğu flor gazı hariç halojenlerle reaksiyona girmez. Gümüş oksitleyici olmayan asitler tarafından saldırıya uğramazken, metal sıcak konsantre sülfürik asitin yanı sıra seyreltik veya konsantre nitrik asit içinde kolayca çözünür. Hava varlığında ve özellikle hidrojen peroksit varlığında gümüş, sulu siyanür çözeltilerinde kolayca çözünür.

Tarihsel gümüş eserlerde üç ana bozulma biçimi, kararma, tuzlu suya uzun süreli daldırma nedeniyle gümüş klorür oluşumu ve nitrat iyonları veya oksijen ile reaksiyonudur. Taze gümüş klorür soluk sarıdır, ışığa maruz kaldığında morumsu hale gelir; eser ya da madalyonun yüzeyinden hafifçe çıkıntı yapar. Bakırın antik gümüşte çökeltilmesi, bakır neredeyse her zaman gümüş alaşımlarının bir bileşeni olduğu için eserleri tarihlendirmek için kullanılabilir.

Gümüş metali, potasyum permanganat (KMnO
4) ve potasyum dikromat (K
2Cr
2O
7) gibi güçlü oksitleyiciler tarafından ve potasyum bromür (KBr) varlığında saldırıya uğrar. Bu bileşikler fotoğrafçılıkta gümüş görüntülerin ağartılması, tiyosülfat ile sabitlenebilen veya orijinal görüntünün yoğunlaştırılması için yeniden geliştirilebilen gümüş bromür haline dönüştürülmesinde kullanılır. Gümüş, fazla siyanür iyonu varlığında suda çözünebilen siyanür komplekslerini (gümüş siyanür) oluşturur. Gümüşün elektrokaplamasında gümüş siyanür çözeltileri kullanılır.

Gümüşün ortak oksidasyon durumları (yaygınlık sırasına göre): +1 (en kararlı durum; örneğin, gümüş nitrat, AgNO₃); +2 (yüksek derecede oksitleyici; örneğin, gümüş (II) florür, AgF₂); ve hatta çok nadiren +3 (aşırı oksitleyici; örneğin, potasyum tetrafloroargentat (III), KAgF₄). +1 durumu açık farkla en yaygın olanıdır, bunu kolayca azaltılabilir +2 durumu takip eder. +3 durumu, flor veya peroksodisülfat gibi çok güçlü oksitleyici ajanlara ihtiyaç duyar ve bazı gümüş (III) bileşikleri atmosferik nem ve saldırı camı ile reaksiyona girer. Aslında, gümüş (III) florür genellikle gümüş veya gümüş monoflorürün bilinen en güçlü oksitleyici ajan olan kripton diflorür ile reaksiyona sokulmasıyla elde edilir.

Bileşikler

Oksitler ve kalkogenitler

Gümüş ve altın, oksijen için bakırdan daha düşük kimyasal afinitelere sahiptir ve bu nedenle gümüş oksitlerin termal olarak oldukça kararsız olması beklenir. Çözünür gümüş(I) tuzları, alkali ilave edildikten sonra koyu kahverengi gümüş (I) oksiti Ag₂O ile çökeltir. (Hidroksit AgOH sadece çözelti içinde bulunur; aksi takdirde okside kendiliğinden ayrışır.) Gümüş(I) oksit, metalik gümüşe çok kolay bir şekilde indirgenir ve 160 °C'nin üzerindeki gümüş ve oksijene ayrışır. Bu ve diğer gümüş(I) bileşikleri, güçlü oksitleyici ajan peroksodisülfat ile Ag^IAg^IIIO₂ formülünün bir karışık gümüş (I, III) oksidi olan siyah AgO'ya oksitlenebilir. Entegre olmayan oksidasyon durumlarında gümüş içeren diğer bazı karışık oksitler, yani Ag₂O₃ ve Ag₃O₄, metalik bir iletken gibi davranan Ag₃O olarak da bilinmektedir.

Gümüş (I) sülfür, Ag₂S, bileşen elemanlarından çok kolay bir şekilde oluşur ve bazı eski gümüş nesnelerdeki siyah lekenin nedenidir. Hidrojen sülfürün gümüş metal veya sulu Ag⁺ iyonları ile reaksiyonundan da oluşturulabilir. Birçok stokiyometrik olmayan selenid ve tellürid bilinmektedir; özellikle, AgTe_~3 düşük sıcaklıklı bir süper iletkendir.

Halidler

Bilinen tek gümüş dihalidi, ısı altındaki elementlerden elde edilebilen diflorür AgF₂'dir. Hidroflorokarbonları sentezlemek için genellikle termal olarak kararlı ve dolayısıyla güvenli bir florlama maddesi olan gümüş(II) florür kullanılır.

Bunun aksine, dört gümüş(I) halojenürün tamamı bilinmektedir. Florür, klorür ve bromür sodyum klorür yapısına sahiptir, fakat iyodür farklı sıcaklıklarda bilinen üç kararlı forma sahiptir; oda sıcaklığında kübik çinko blende yapısındadır. Hepsi, ilgili elementlerin doğrudan reaksiyonu ile elde edilebilir. Halojen grubu azaldıkça, gümüş halid gittikçe daha fazla kovalent karakter kazanır, çözünürlük azalır ve ligand-metal yük transferi X⁻Ag⁺ → XAg azaldıkça renk beyaz klorürden sarı iyodite dönüşür. Florür iyonu kayda değer bir çözülme enerjisine sahip olduğu ve bu nedenle yüksek oranda suda çözünür olduğu ve di- ve tetrahidratlar oluşturduğu için florür anormaldir. Diğer üç gümüş halojenür sulu çözeltilerde yüksek oranda çözünmezdir ve gravimetrik analitik yöntemlerde çok yaygın olarak kullanılır. Dörtü de ışığa duyarlıdır (monoflorür sadece ultraviyole ışığa kadar olsa da), özellikle gümüş metaline fotodeformasyon oluşturan bromür ve iyodürdür ve bu nedenle geleneksel fotoğrafçılıkta kullanılmıştır. İlgili reaksiyon:

X⁻ + hν → X + e⁻ (ekstra elektronunu iletim bandına bırakan halid iyonunun uyarılması)

Ag⁺ + e⁻ → Ag (gümüş atom haline gelmek için bir elektron kazanan gümüş iyonunun serbest bırakılması)

İşlem tersine çevrilemez, çünkü serbest bırakılan gümüş atom tipik olarak bir kristal kusurunda veya bir safsızlık bölgesinde bulunur, böylece elektronun enerjisi "sıkışacak" şekilde azaltılır.

Diğer inorganik bileşikler

Beyaz gümüş nitrat, AgNO₃, diğer birçok gümüş bileşiğinin, özellikle de halojenürlerin çok yönlü bir öncüsüdür ve ışığa çok daha az duyarlıdır. Bir zamanlar ay kostik olarak adlandırıldı çünkü, gümüşün ayla ilişkili olduğuna inanan eski simyacılar tarafından luna olarak adlandırıldı. Genellikle ortak bir öncü olduğu daha ağır gümüş halojenürlerin çözünmezliğinden faydalanarak gravimetrik analiz için kullanılır. Gümüş nitrat, organik sentezde birçok şekilde kullanılır, örn. korumanın kaldırılması ve oksidasyonlar için. Ag⁺ alkenleri geri dönüşümlü bir şekilde bağlar ve gümüş nitrat, seçici absorpsiyon ile alken karışımlarını ayırmak için kullanılmıştır. Elde edilen ilave madde, serbest alkeni serbest bırakmak için amonyakla ayrıştırılabilir.

Sarı gümüş karbonat, Ag₂CO₃, sulu sodyum karbonat çözeltilerinin gümüş nitrat eksikliği ile reaksiyona sokulmasıyla kolayca hazırlanabilir. Temel kullanımı mikroelektronikte kullanılan gümüş tozu üretimi içindir. Alkali metal içermeyen gümüş üreten formaldehit ile indirgenir:

Ag₂CO₃ + CH₂O → 2 Ag + 2 CO₂ + H₂

Gümüş karbonat ayrıca Koenigs-Knorr reaksiyonu gibi organik sentezde bir reaktif olarak kullanılır. Fétizon oksidasyonunda, celite üzerindeki gümüş karbonat, diollerden laktonlar oluşturmak için oksitleyici bir ajan görevi görür. Alkil bromürleri alkollere dönüştürmek için de kullanılır.

Vurmalı kapaklarda kullanılan güçlü, dokunmaya duyarlı bir patlayıcı olan gümüş fulminat, AgCNO, gümüş metalin etanol varlığında nitrik asit ile reaksiyona sokulmasıyla yapılır. Tehlikeli olarak patlayıcı olan diğer gümüş bileşikleri, gümüş nitratın sodyum azit ile reaksiyona sokulmasıyla oluşan gümüş azid, AgN₃ ve gümüş amonyak çözeltisinde asetilen gazı ile reaksiyona girdiğinde oluşan gümüş asetilid Ag₂C₂'dir. En karakteristik reaksiyonunda, gümüş azid patlayıcı bir şekilde ayrışarak azot gazı açığa çıkarır: gümüş tuzlarının ışığa duyarlılığı göz önüne alındığında, bu davranış kristallerine bir ışık parlatarak indüklenebilir.

2 AgN
3 (s) → 3 N
2 (g) + 2 Ag (s)

Koordinasyon bileşikleri

Gümüş kompleksleri, daha hafif homolog bakırın komplekslerine benzer olma eğilimindedir. Gümüş(III) kompleksleri nadir olma eğilimindedir ve bakırdan(III) biraz daha kararlı olmalarına rağmen, daha kararlı düşük oksidasyon durumlarına kolayca indirgenebilir. Örneğin, kare düzlemsel periodat Ag(IO₅OH)₂]⁵⁻ ve tellurat [Ag{TeO₄(OH)₂}₂]⁵⁻ kompleksleri, gümüşün (I) alkalin peroksodisülfat ile oksitlenmesi yoluyla hazırlanabilir. Sarı diyamanyetik [AgF₄]⁻ çok daha az kararlıdır, nemli havada dumanlanır ve cam ile reaksiyona girer.

Gümüş(II) kompleksleri daha yaygındır. Değerlik izoelektronik bakır(II) kompleksleri gibi, genellikle kare düzlemsel ve paramanyetiktir, bu da 4d elektronlar için 3d elektronlara göre daha büyük alan bölünmesi ile artar. Ag⁺'nın ozon tarafından oksidasyonu ile üretilen Sulu Ag²⁺, asidik çözeltilerde bile çok güçlü bir oksitleyici maddedir: kompleks oluşumu nedeniyle fosforik asitte stabilize edilir. Peroksodisülfat oksidasyonu, [Ag(py)₄]²⁺ ve [Ag(bipy)₂]²⁺ gibi heterosiklik aminlerle daha kararlı kompleksler vermek için genellikle gereklidir: karşı iyon gümüşü tekrar +1 oksidasyon durumuna indirgeyemediği sürece bunlar stabildir. [AgF₄]²⁻, menekşe baryum tuzunda olduğu gibi piridin karboksilatlar gibi N- veya Odonör ligandları ile bazı gümüş(II) kompleksleri de bilinmektedir.

Komplekslerde gümüş için açık ara en önemli oksidasyon durumu +1'dir. Ag⁺ katyonu, Cu⁺ ve Au⁺ homologları gibi diyamanyetiktir, çünkü her üçünde de eşleştirilmemiş elektronu olmayan kapalı kabuk elektron konfigürasyonları vardır: ligandlar I gibi çok kolay polarize olmadıkça kompleksleri renksizdir. Ag⁺ çoğu anyonla tuzlar oluşturur, ancak oksijene koordine etmek istemez ve bu nedenle bu tuzların çoğu suda çözünmez: istisnalar nitrat, perklorat ve florürdür. Tetrakoordinat tetrahedral sulu iyon [Ag(H₂O)₄]⁺ bilinmektedir, ancak Ag⁺ katyonunun karakteristik geometrisi 2-koordinat doğrusaldır. Örneğin, gümüş klorür[Ag(NH₃)₂]⁺ oluşturmak üzere fazla sulu amonyak içinde kolayca çözünür; gümüş tuzları, tiyosülfat kompleksinin oluşumu nedeniyle fotoğrafta çözülür [Ag(S₂O₃)₂]³⁻; ve gümüş (ve altın) için siyanür ekstraksiyonu [Ag(CN)₂]⁻ kompleksinin oluşturulmasıyla çalışır. Gümüş siyanür doğrusal polimeri oluşturur {Ag–C≡N→Ag–C≡N→}; gümüş tiyosiyanat benzer bir yapıya sahiptir, ancak sp³-hibridize sülfür atomu yerine bir zikzak oluşturur. Şelatlayıcı ligandlar doğrusal kompleksler oluşturamazlar ve bu nedenle onlarla birlikte gümüş(I) kompleksleri polimer oluşturma eğilimindedir; tetrahedral diphosphine ve diarsine kompleksleri [Ag(L–L)₂]⁺ gibi birkaç istisna mevcuttur.

Organometallik

Standart koşullar altında gümüş, Ag-C bağının zayıflığından dolayı basit karboniller oluşturmaz. Birkaçı, muhtemelen Ag–Ag bağları oluşturarak 25-30 K'da dimerleşen yeşil, düzlemsel paramanyetik Ag(CO)₃ gibi 6-15 K civarındaki çok düşük sıcaklıklarda bilinmektedir. Ek olarak gümüş karbonil [Ag(CO)] [B(OTeF₅)₄] bilinmektedir. Alkenler ve alkinler içeren polimerik AgLX kompleksleri bilinmektedir, ancak bağları platin komplekslerinin bile termodinamik olarak daha zayıftır (analog altın komplekslerininkinden daha kolay oluşturulmuş olmalarına rağmen), onlar da oldukça simetrik değildirler ve grup 11'deki zayıf bağları π gösterirler. Ag–C σ bağları ayrıca bakır (I) ve altın (I) gibi gümüş (I) tarafından da oluşturulabilir, ancak gümüşün (I) basit alkilleri ve arilleri bakır (I) 'den ( ortam koşulları altında patlama eğilimi gösterir). Örneğin, zayıf termal kararlılık AgMe (−50 °C) ve CuMe (−15 °C) ve PhAg (74 °C) ve PhCu (100 °C) 'nin bağıl bozunma sıcaklıklarına yansır.

C–Ag bağı, örneğin AgCF(CF₃)₂ içinde perfloroalkil ligandları ile stabilize edilir. Alkenilsilver bileşikleri ayrıca alkilsilden karşılıklarına göre daha kararlıdır. Gümüş-NHC kompleksleri kolayca hazırlanır ve genellikle kararsız ligandların yer değiştirmesiyle diğer NHC komplekslerini hazırlamak için kullanılır. Örneğin, bis (NHC) gümüş(I) kompleksinin bis (asetonitril) paladyum diklorür veya klorido (dimetil sülfit) altın(I) ile reaksiyonu:

İntermetalik

Gümüş, periyodik tablodaki diğer elementlerin çoğunu içeren alaşımlar oluşturur. Hidrojen, lityum ve berilyum hariç grup 1-3'teki elementler, yoğunlaştırılmış fazda gümüş ile çok karışabilir ve metaller arası bileşikler oluşturur; 4-9. gruplardan olanlar çok az karışabilir; 10-14. gruplardaki (bor ve karbon hariç) elementler çok karmaşık Ag-M faz diyagramlarına sahiptir ve ticari olarak en önemli alaşımları oluşturur; ve periyodik tabloda kalan elementlerin Ag-M faz diyagramlarında tutarlılığı yoktur. Bu tür alaşımlar arasında en önemlisi bakır olanlardır: bozuk paalar ve mücevherler için kullanılan gümüşlerin çoğu gerçekte gümüş-bakır alaşımıdır ve ötektik karışım vakumlu lehimlemede kullanılır. İki metal, sıvılar olarak tamamen karışabilir ancak katılar değildir; endüstrideki önemleri, özelliklerinin gümüş ve bakır konsantrasyonunda geniş bir varyasyon üzerinde uygun olma eğiliminden kaynaklanmaktadır, ancak en yararlı alaşımlar gümüşte ötektik karışımdan daha zengin olma eğilimindedir (%71.9 gümüş ve %28.1 bakır ve %60.1 gümüş ve %28.1 bakır atomu).

Diğer ikili alaşımların çoğunun kullanımı azdır: örneğin, gümüş-altın alaşımları çok yumuşak ve gümüş-kadmiyum alaşımları çok toksiktir. Üçlü alaşımların çok daha fazla önemi vardır: Dental amalgamlar genellikle gümüş-kalay-cıva alaşımlarıdır, gümüş-bakır-altın alaşımları mücevherlerde (genellikle altın açısından zengin tarafta) çok önemlidir ve çok çeşitli sertlik ve renklere sahiptir, gümüş- bakır-çinko alaşımları düşük erime noktalı sert lehimleme alaşımları olarak yararlıdır ve gümüş-kadmiyum-indiyum (periyodik tablodaki üç bitişik elemanı içerir), yüksek termal nötron yakalama kesiti, iyi ısı iletimi nedeniyle nükleer reaktörlerde faydalıdır, mekanik stabilite ve sıcak suda korozyona karşı direnç saglar.

Oluşumu ve üretimi

Yerkabuğundaki gümüşün bolluğu milyonda 0.08 parçadır, neredeyse cıva ile aynıdır. Çoğunlukla sülfür cevherlerinde, özellikle akantit ve argentit Ag₂S'de görülür. Arjantinli yataklar bazen indirgeyici ortamlarda meydana geldiklerinde doğal gümüş içerirler ve tuzlu su ile temas ettiğinde, Şili ve Yeni Güney Galler'de yaygın olan klorargrite (boynuz gümüşü dahil) AgCl'ye dönüştürülürler. Diğer gümüş minerallerinin çoğu gümüş piknikt veya kalkojenittir; bunlar genellikle parlak yarı iletkenlerdir. Diğer gerçek metal birikintilerinin aksine, en gerçek gümüş yatakları, Üçüncül dönem vulkanizminden gelmiştir.

Başlıca gümüş kaynakları Peru, Bolivya, Meksika, Çin, Avustralya, Şili, Polonya ve Sırbistan'dan elde edilen bakır, bakır-nikel, kurşun ve kurşun-çinko cevherleridir. Peru, Bolivya ve Meksika 1546'dan beri gümüş madenciliği yapıyor ve hala önemli dünya üreticileri. En iyi gümüş üreten madenler Cannington (Avustralya), Fresnillo (Meksika), San Cristóbal (Bolivya), Antamina (Peru), Rudna (Polonya) ve Penasquito'dur (Meksika). 2015'e kadar yakın dönemdeki en önemli maden geliştirme projeleri Pascua Lama (Şili), Navidad (Arjantin), Jaartersio (Meksika), Malku Khota (Bolivya) ve Hackett Nehri'dir (Kanada). Orta Asya'da Tacikistan'ın dünyanın en büyük gümüş yataklarına sahip olduğu bilinmektedir.

Gümüş genellikle doğada diğer metallerle birlikte veya gümüş bileşikleri içeren minerallerde, genellikle galena (kurşun sülfit) veya serussit (kurşun karbonat) gibi sülfitler formunda bulunur. Dolayısıyla gümüşün birincil üretimi, tarihsel olarak önemli bir süreç olan arjantinli kurşun cevherlerinin eritilmesini ve daha sonra cupellasyonunu gerektirir. Kurşun 327 °C'de erir, 888 °C'de kurşun oksit ve 960 °C'de gümüş erir. Gümüşü ayırmak için alaşım, oksitleyici bir ortamda 960 °C ila 1000 °C arasındaki yüksek sıcaklıkta tekrar eritilir. Kurşun oksitlenir, daha sonra litre olarak bilinen kurşun monoksite yol açar, bu da mevcut diğer metallerden oksijeni yakalar. Sıvı kurşun oksit, ocak astarlarına kılcal etki ile uzaklaştırılır veya emilir.

Ag(s) + 2Pb(s) + O
2(g) → 2PbO(emilir) + Ag(l)

Günümüzde gümüş metal öncelikle bakır, kurşun ve çinkonun elektrolitik rafine edilmesinin ikincil bir yan ürünü olarak ve Parkes işleminin de gümüş içeren cevherden kurşun külçe üzerine uygulanmasıyla üretilmektedir. Bu tür işlemlerde gümüş, söz konusu demir dışı metali konsantrasyonu ve eritme yoluyla takip eder ve daha sonra saflaştırılır. Örneğin, bakır üretiminde, saflaştırılmış bakır katot üzerinde elektrolitik olarak biriktirilirken, gümüş ve altın gibi daha az reaktif değerli metaller "anot sümüğü" olarak anot altında toplanır. Bu daha sonra ayrıştırılır ve gümüş, nitrat çözeltisinde elektroliz yoluyla %99.9'un üzerinde saflığa kadar saflaştırılmadan önce sıcak havalandırılmış seyreltik sülfürik asit ile işlenerek ve kireç veya silis akısı ile ısıtılarak baz metallerin saflaştırılması sağlanır.

Ticari kalitede ince gümüş en az %99.9 saftır ve %99.999'dan daha büyük saflıklar mevcuttur. 2014 yılında Meksika, dünyanın en büyük gümüş üreticisi (5.000 ton veya dünya toplamı 26.800 tonun %18.7'si), ardından Çin (4.060 ton) ve Peru (3.780 ton) oldu.

Parasal kullanım

Gümüş para

Bilinen en eski madeni paralar MÖ 600 civarında Küçük Asya'daki Lydia krallığında basıldı. Lydia sikkeleri, Lidya topraklarında bulunan doğal olarak oluşan bir altın ve gümüş alaşımı olan elektrumdan yapılmıştır. O zamandan beri, standart ekonomik hesap biriminin sabit bir gümüş ağırlığı olduğu gümüş standartları, 20. yüzyıla kadar dünya çapında yaygınlaşmıştır. Yüzyıllar boyunca kayda değer gümüş paralar arasında Yunan drahmisi, Roma denarius, İslam dirhemi, antik Hindistan'dan karshapana ve Babür İmparatorluğu zamanından (rimetalik bir standart oluşturmak için bakır ve altın paralarla gruplandırılmış) rupi ve İspanyol doları yer alır.

madeni para için kullanılan ve diğer amaçlar için kullanılan gümüş miktarı arasındaki oran zaman içinde büyük ölçüde dalgalanmıştır; örneğin, savaş zamanında, savaşı finanse etmek için madeni parada daha fazla gümüş kullanılmıştır.

Bugün, külçe gümüş ISO 4217 para birimi kodu XAG, biri sadece dört değerli metal biri (diğerleri paladyum, platin ve altın) vardır. Gümüş paralar döküm çubuklardan veya külçelerden üretilir, doğru kalınlığa yuvarlanır, ısıl işlemden geçirilir ve daha sonra boşlukları kesmek için kullanılır. Bu boşluklar daha sonra öğütülür ve bir presleme presi içinde öğütülür; Modern basım presleri saatte 8000 gümüş para üretebilir.

Fiyat

Gümüş fiyatları normalde troy ons cinsindendir. Bir troy ons 31.1034768 grama eşittir. Londra gümüş düzeltme her iş günü Londra öğle saatlerinde yayınlanır. Bu fiyat birkaç büyük uluslararası banka tarafından belirlenir ve Londra külçe piyasası üyeleri tarafından o gün ticaret için kullanılır. Fiyatlar en çok ABD doları (USD), İngiliz Sterlini (GBP) ve Euro (EUR) olarak gösterilmektedir.

Uygulamalar

Mücevherat ve gümüş eşyalar

17. yüzyıl gümüş çatal bıçak takımı

Tarihin çoğunda paranın yanı sıra gümüşün büyük kullanımı, mücevher ve diğer genel kullanım ürünlerinin imalatındaydı ve bu bugün büyük bir kullanım olmaya devam ediyor. Örnekler, gümüşün antibakteriyel özellikleri nedeniyle çok uygun olduğu çatal bıçak takımı için sofra gümüşüdür. Batı konser flütleri genellikle gümüşle kaplanır veya gümüşten yapılır; aslında, çoğu gümüş eşyalar saf gümüşten ziyade sadece gümüş kaplamadır; gümüş normalde elektrokaplama ile yerine konur. Aynalar, vakum şişeleri ve yılbaşı ağacı süsleri için gümüş kaplama cam (metalin aksine) kullanılır.

Saf gümüş çok yumuşak olduğundan, bu amaçlar için kullanılan gümüşlerin çoğu bakır ile alaşımlıdır, incelikleri 925/1000, 835/1000 ve 800/1000 yaygındır. Bir dezavantaj, hidrojen sülfür ve türevleri varlığında gümüşün kolayca kararmasıdır. Paladyum, platin ve altın gibi değerli metalleri dahil etmek, kararmaya karşı direnç sağlar, ancak oldukça pahalıdır; çinko, kadmiyum, silikon ve germanyum gibi ana metaller korozyonu tamamen önlemez ve alaşımın parlaklığını ve rengini etkileme eğilimindedir. Elektrolitik olarak rafine edilmiş saf gümüş kaplama, kararmaya karşı direnci arttırmak için etkilidir. Kararmış gümüş parlaklığını geri kazandırmak için olağan çözümler, gümüş sülfür yüzeyini metalik gümüşe indirgeyen daldırma banyoları ve kararma tabakasını bir macunla temizler; ikinci yaklaşım gümüşü aynı anda parlatmanın da hoş bir yan etkisine sahiptir. Sülfit kararmazının çıkarılmasına yönelik basit bir kimyasal yaklaşım, gümüş maddeleri alüminyum folyo ile temas ettirirken, sodyum klorür gibi bir iletken tuz içeren suya batırmaktır.

Tıp

Tıpta gümüş, yara sargılarına dahil edilir ve tıbbi cihazlarda antibiyotik kaplama olarak kullanılır. Dış enfeksiyonları tedavi etmek için gümüş sülfadiazin veya gümüş nanomalzeme içeren yara örtüleri kullanılır. Gümüş ayrıca idrar sondaları (geçici kanıtların kateterle ilişkili idrar yolu enfeksiyonlarını azalttığını gösterdiğinde) ve endotrakeal solunum tüplerinde (kanıtların ventilatöre bağlı pnömoniyi azalttığını önerdiği gibi) bazı tıbbi uygulamalarda da kullanılır. Gümüş iyonu biyoaktiftir ve yeterli konsantrasyonda bakterileri kolayca laboratuvar ortamında öldürür. Gümüş iyonları, bakterilerdeki besinleri taşıyan, yapı oluşturan ve hücre duvarlarını sentezleyen enzimlere müdahale eder; bu iyonlar ayrıca bakterinin genetik materyali ile bağlanır. Gümüş ve gümüş nanopartiküller, çeşitli endüstriyel, sağlık ve ev içi uygulamalarda antimikrobiyal olarak kullanılır: örneğin, giysilere nanogümüş parçacıkları püskürtme ile daha uzun süre kokusuz kalmalarını sağlar. Bununla birlikte, bakteriler gümüşün antimikrobiyal etkisine karşı direnç geliştirebilir. Gümüş bileşikleri, civa bileşikleri gibi vücut tarafından alınır, ancak ikincisinin toksisitesinden yoksundur. Kraniyal cerrahide gümüş ve alaşımları kemiğin yerine kullanılır ve diş hekimliğinde gümüş-kalay-cıva amalgamları kullanılır. [Ag(NH₃)₂]F formüllü bir koordinasyon kompleksinin florür tuzu olan gümüş diammin florür, diş çürüklerini (boşluklarını) tedavi etmek ve önlemek ve dentinal aşırı duyarlılığı hafifletmek için kullanılan topikal bir ilaçtır.

Elektronik

Gümüş, elektroniklerde, kararmış olsa bile yüksek elektrik iletkenliği nedeniyle iletkenler ve elektrotlar için çok önemlidir. Dökme gümüş ve gümüş folyolar vakum tüpleri yapmak için kullanıldı ve bugün yarı iletken cihazlar, devreler ve bileşenlerinin üretiminde kullanılmaya devam ediyor. Örneğin gümüş, RF, VHF ve daha yüksek frekanslar için yüksek kaliteli konektörlerde, özellikle iletkenlerin %6'dan fazla ölçeklenemediği boşluk filtreleri gibi ayarlanmış devrelerde kullanılır. Baskılı devreler ve RFID antenleri gümüş boyalarla yapılır, Toz gümüş ve alaşımları iletken katmanları ve elektrotları, seramik kapasitörler ve diğer seramik bileşenler için macun preparatlarında kullanılır.

Lehimleme alaşımları

Gümüş içeren sert lehimleme alaşımları, çoğunlukla kobalt, nikel ve bakır bazlı alaşımlar, takım çelikleri ve değerli metalleri lehimlemek için kullanılır. Temel bileşenler gümüş ve bakırdır, diğer elementler istenen spesifik uygulamaya göre seçilir: örnekler çinko, kalay, kadmiyum, paladyum, manganez ve fosforu içerir. Gümüş kullanım sırasında daha fazla işlenebilirlik ve korozyon direnci sağlar.

Kimyasal ekipman

Gümüş, düşük kimyasal reaktivitesi, yüksek termal iletkenliği ve kolayca işlenebilir olması nedeniyle kimyasal ekipmanların üretiminde faydalıdır. Alkali füzyonu gerçekleştirmek için gümüş potalar (metalin kırmızı ısıda yeniden kristalleşmesini önlemek için %0.15 nikel ile alaşımlı) kullanılır. Flor ile kimya yaparken bakır ve gümüş de kullanılır. Yüksek sıcaklıklarda çalışmak için yapılan ekipman genellikle gümüş kaplamadır. Gümüş ve altın alaşımları oksijen kompresörleri ve vakum ekipmanları için tel veya halka conta olarak kullanılır.

Kataliz

Gümüş metal oksidasyon reaksiyonları için iyi bir katalizördür; aslında, ince bölünmüş gümüş organik maddelerin karbondioksit ve suya tamamen oksidasyonuna neden olma eğiliminde olduğu ve bunun yerine daha kalın taneli gümüş kullanılma eğiliminde olduğu için çoğu amaç için biraz fazla iyidir. Örneğin, a-Al203 veya silikatlar üzerinde desteklenen %15 gümüş, etilenin 230-270 °C'de etilen okside oksidasyonu için bir katalizördür. Metanolün formaldehite dehidrojenasyonu, izopropanolün asetona dehidrojenasyonu gibi, katalizör olarak gümüş gazlı bez veya kristaller üzerinde 600-720 °C'de gerçekleştirilir. Gaz fazında, glikol glikoksal ve etanol asetaldehid verirken, organik aminler nitrillere dehidre edilir.

Fotoğrafçılık

Gümüş halojenürlerin ışığa duyarlılığı, geleneksel fotoğrafçılıkta kullanılmasına izin verdi, ancak gümüş kullanmayan dijital fotoğrafçılık artık baskın. Siyah beyaz fotoğrafta kullanılan ışığa duyarlı emülsiyon, jelatin içindeki gümüş halid kristallerinin bir süspansiyonudur, muhtemelen daha iyi ışığa duyarlılık, gelişme ve ayarlama için bazı asil metal bileşikleri ile karıştırılmıştır. Renkli fotoğrafçılık özel boya bileşenleri ve sensitizörlerin eklenmesini gerektirir, böylece ilk siyah beyaz gümüş görüntü farklı bir boya bileşeniyle birleşir. Orijinal gümüş görüntüler ağartılır ve gümüş daha sonra geri kazanılır ve geri dönüştürülür. Gümüş nitrat her durumda başlangıç malzemesidir.

Fotoğrafta gümüş nitrat ve gümüş halojenür kullanımı dijital teknolojinin gelişiyle hızla azaldı. 1999 yılında küresel fotoğraf gümüşü talebinin zirvesinden (267.000.000 troy ons veya 8304.6 metrik ton) piyasa 2013 yılına kadar neredeyse %70 daraldı.

Nanoparçacıklar

10 ila 100 nanometre arasındaki nanogümüş parçacıkları birçok uygulamada kullanılmaktadır. Basılı elektronikler için iletken mürekkeplerde kullanılırlar ve mikrometre büyüklüğündeki daha büyük gümüş parçacıklarından çok daha düşük bir erime noktasına sahiptirler. Ayrıca antibakteriyellerde ve antifungallerde daha büyük gümüş parçacıklarıyla aynı şekilde tıbbi olarak kullanılırlar. Ek olarak, Avrupa Birliği Nanomalzemeler Gözlemevi'ne (EUON) göre, gümüş nanoparçacıkları hem pigmentlerde hem de kozmetiklerde kullanılmaktadır.

Çeşitli durumlar

Güney Asya tatlılar, bazı parçaları parlak gümüş vark ile kaplı bir tepsi

Saf gümüş metal gıda boyası olarak kullanılır. E174 unvanına sahiptir ve Avrupa Birliği'nde onaylanmıştır. Geleneksel Pakistan ve Hint yemekleri bazen vark olarak bilinen dekoratif gümüş folyo içerir ve diğer çeşitli kültürlerde gümüş dragée kek, kurabiye ve diğer tatlı eşyaları süslemek için kullanılır.

Fotokromik lensler gümüş halidleri içerir, böylece doğal gün ışığında ultraviyole ışık metalik gümüşü serbest bırakır ve lensleri koyulaştırır. Gümüş halojenürler düşük ışık yoğunluklarında yeniden düzenlenir. Radyasyon dedektörlerinde renksiz gümüş klorür filmler kullanılır. Ag⁺ iyonlarını içeren zeolit elekler, klorürleri gümüş klorür olarak çökeltmek için gümüş iyonları kullanarak kurtarmalar sırasında deniz suyunun tuzunu gidermek için kullanılır. Gümüş ayrıca su sanitasyonu için antibakteriyel özellikleri için kullanılır, ancak bunun uygulanması gümüş tüketimi üzerindeki sınırlamalarla sınırlıdır.

Kolloidal gümüş benzer şekilde kapalı yüzme havuzlarını dezenfekte etmek için kullanılır; hipoklorit tedavileri gibi bir koku vermeme avantajına sahip olsa da, kolloidal gümüş daha kontamine açık yüzme havuzları için yeterince etkili değildir. Küçük gümüş iyodür kristalleri, bulut tohumlamada yağmura neden olur.

Önlemler

Gümüş

Tehlikeler
GHS piktogramlar
GHS işaret kelimesi	Warning
GHS Tehlike bildirimleri	H410
GHS Önlem Açıklamaları	P273, P391, P501
NFPA 704	0 0 0
Aksi belirtilmediği sürece, veriler malzemelerin standart hallerinde verilir (25 °C'de [77 °F], 100 kPa).
Bilgikutusu referansı

Gümüş bileşikleri, sindirildiklerinde insan vücudu tarafından zayıf bir şekilde emildikleri ve emilen bileşikler, hızla çözünmeyen gümüş bileşiklerine dönüştürüldükleri veya metallothionein ile kompleksleştirildikleri için diğer çoğu ağır metalinkine kıyasla düşük toksisiteye sahiptir. Bununla birlikte, gümüş florür ve gümüş nitrat kostiktir ve doku hasarına neden olabilir, bu da gastroenterit, ishal, düşen kan basıncı, kramplar, felç ve solunumun durmasına neden olabilir. Tekrar tekrar gümüş tuzları ile dozlanan hayvanlarda anemi, yavaş büyüme, karaciğerin nekrozu ve karaciğer ve böbreklerin yağ dejenerasyonu olduğu görülmüştür; gümüş folyo ile implante edilen veya kolloidal gümüş enjekte edilen sıçanların lokalize tümörler geliştirdiği gözlenmiştir. Parenteral olarak kabul edilen kolloidal gümüş akut gümüş zehirlenmesine neden olur. Bazı su kaynaklı türler gümüş tuzlarına ve diğer değerli metallerin tuzlarına özellikle duyarlıdır; ancak çoğu durumda gümüş ciddi çevresel tehlikeler oluşturmaz.

Büyük dozlarda, gümüş ve onu içeren bileşikler dolaşım sistemine emilebilir ve çeşitli vücut dokularında birikebilir, bu da arjriaya yol açar, bu da cildin, gözlerin ve mukoza zarlarının mavi-grimsi bir pigmentasyonuyla sonuçlanır. Argyria nadirdir ve bilindiği kadarıyla bir kişinin sağlığına zarar vermez, ancak şekil bozukluğu ve genellikle kalıcıdır. Hafif argyria formları bazen siyanoz ile karıştırılır.

Bakır gibi metalik gümüş, eskilerin bildiği ve önce bilimsel olarak araştırılan ve Carl Nägeli tarafından oligodinamik etki olarak adlandırılan bir antibakteriyel ajandır. Gümüş iyonları, litre başına 0.01-0.1 miligram gibi düşük konsantrasyonlarda bile bakterilerin metabolizmasına zarar verir; metalik gümüş, gümüş oksit oluşumu nedeniyle benzer bir etkiye sahiptir. Bu etki, gümüş sülfürün aşırı çözünmezliği nedeniyle kükürt varlığında kaybolur.

Gümüş azid, gümüş amid ve gümüş fulminat gibi azot bileşikleri ve gümüş asetilid, gümüş oksalat ve gümüş (II) oksit gibi bazı gümüş bileşikleri çok patlayıcıdır. Isıtma, kuvvet, kurutma, aydınlatma veya bazen kendiliğinden patlayabilirler. Bu tür bileşiklerin oluşumunu önlemek için, amonyak ve asetilen gümüş ekipmanlardan uzak tutulmalıdır. Gümüş klorat ve gümüş nitrat gibi kuvvetli oksitleyici asitlere sahip gümüş tuzları, organik bileşikler, kükürt ve kurum gibi kolayca oksitlenebilen malzemelerle temas ettiğinde patlayabilir.